Zmiany w ocenianiu uczniów od 1 września 2026 r. obejmą przede wszystkim sposób traktowania pisemnych prac domowych w klasach IV–VIII szkoły podstawowej oraz katalog obszarów branych pod uwagę przy wystawianiu śródrocznej i rocznej oceny zachowania. Nowelizacja została podpisana przez minister edukacji 20 sierpnia 2026 r., a 24 sierpnia opublikowano ją w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1122. Większość przepisów zacznie obowiązywać dokładnie 1 września 2026 r., czyli wraz z początkiem roku szkolnego 2026/2027 – informuje redakcja domenzi.pl.
Dla rodziców najważniejsze jest to, że nie mamy do czynienia z całkowitą zmianą systemu ocen czy likwidacją ocen w polskich szkołach. Nie zmienia się na przykład sześciostopniowa skala ocen zachowania obowiązująca od klasy IV szkoły podstawowej. Zmieniają się natomiast kryteria, do których szkoła musi się odwoływać, oraz zasady dotyczące prac domowych. Jednocześnie część szeroko opisywanych zmian dotyczących egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych i sprawdzianów wiadomości nie zacznie obowiązywać 1 września 2026 r., lecz dopiero 1 września 2027 r.
Pełny tekst aktu można sprawdzić bezpośrednio w oficjalnym Elektronicznym Dzienniku Ustaw: Rozporządzenie Ministra Edukacji z 20 sierpnia 2026 r. – Dz.U. 2026 poz. 1122.
Co dokładnie zmienia się w ocenianiu od 1 września 2026 roku
Nowe przepisy zmieniają przede wszystkim trzy obszary istotne dla ucznia i rodzica. Pierwszy dotyczy oceny zachowania – rozporządzenie na nowo określa dziewięć podstawowych obszarów, które mają być uwzględniane przy jej ustalaniu. Drugi obejmuje pisemne oraz praktyczno-techniczne prace domowe w klasach IV–VIII. Trzeci dotyczy możliwości zwolnienia części uczniów techników i szkół branżowych z zajęć przygotowujących do uzyskania prawa jazdy, jeżeli wymagane szkolenie ukończyli poza szkołą.
Rodzic powinien przy tym rozróżnić przepisy ogólnokrajowe od szczegółowych zasad obowiązujących w konkretnej placówce. Rozporządzenie określa ramy, ale szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego są opisane w statucie szkoły. Oznacza to, że przed rozpoczęciem roku szkolnego warto sprawdzić nie tylko komunikaty MEN, lecz także aktualny statut placówki oraz ewentualne zmiany przyjęte na rok 2026/2027.
Najważniejsze zmiany przedstawiają się następująco:
| Obszar | Co obowiązuje od 1 września 2026 r.? | Co powinien wiedzieć rodzic |
|---|---|---|
| Ocena zachowania | Nowy katalog 9 podstawowych obszarów | Szkoła powinna dostosować swoje kryteria do nowych przepisów |
| Pisemne prace domowe IV–VIII | Nadal są nieobowiązkowe i nie wystawia się z nich ocen | Każda wykonana praca musi zostać sprawdzona, a uczeń otrzymać informację |
| Cel prac domowych | Mają utrwalać, rozwijać lub pozwalać praktycznie stosować materiał z lekcji | Nie powinny zastępować realizacji nowych treści na zajęciach |
| Prace praktyczno-techniczne IV–VIII | Nie mogą być zadawane jako praca domowa wykonywana w czasie wolnym | Znika dotychczasowa możliwość ich zadawania |
| Ocena roczna | Szkoła może umożliwić jej podwyższenie za wykonywanie nieobowiązkowych prac pisemnych | Taka możliwość musi wynikać ze statutu szkoły |
| Egzaminy klasyfikacyjne i poprawkowe | Nowe techniczne zasady jeszcze nie obowiązują | Wejdą w życie 1 września 2027 r. |
| Technikum/szkoła branżowa | Możliwe zwolnienie z określonych zajęć związanych z prawem jazdy | Potrzebne jest zaświadczenie o ukończeniu szkolenia poza szkołą |
„Każda wykonana przez ucznia pisemna praca domowa musi być przez nauczyciela sprawdzona” – wskazuje Ministerstwo Edukacji Narodowej w informacji o rozporządzeniu.
Prace domowe w klasach IV–VIII: pozostają nieobowiązkowe, ale zmieniają się szczegóły
Jedna z najważniejszych informacji przed 1 września dotyczy prac domowych. Nowelizacja nie przywraca starego modelu, w którym za każdą pisemną pracę domową można było otrzymać tradycyjną ocenę. W klasach IV–VIII szkoły podstawowej pisemne prace domowe nadal mają charakter nieobowiązkowy i nauczyciel nie ustala z nich oceny. Nowe rozporządzenie doprecyzowuje jednak, po co takie zadanie może zostać uczniowi przekazane. Ma ono służyć utrwalaniu, rozwijaniu albo praktycznemu stosowaniu treści nauczania zrealizowanych podczas zajęć.
Istotna jest także zmiana dotycząca informacji zwrotnej. Jeśli dziecko zdecyduje się wykonać pisemną pracę domową, nauczyciel musi ją sprawdzić i przekazać uczniowi informację o wykonaniu zadania. Praca nie powinna więc trafiać do zeszytu wyłącznie „do odhaczenia” bez późniejszej reakcji nauczyciela.
Od września:
- pisemne zadanie domowe w klasach IV–VIII pozostaje nieobowiązkowe;
- nie ustala się za nie tradycyjnej oceny;
- zadanie ma dotyczyć materiału wcześniej realizowanego na lekcji;
- wykonana praca musi być sprawdzona;
- uczeń powinien otrzymać informację zwrotną;
- praktyczno-techniczne prace domowe wykonywane w czasie wolnym nie mogą być zadawane uczniom klas IV–VIII;
- statut szkoły może przewidzieć szczególną możliwość wykorzystania systematycznego wykonywania pisemnych prac domowych przy podwyższaniu oceny rocznej.
Oznacza to również, że samo niewykonanie nieobowiązkowego pisemnego zadania domowego nie powinno prowadzić do wystawienia uczniowi oceny niedostatecznej za tę pracę. Jednocześnie przepisy pozwalają szkole wykorzystać aktywność ucznia wykonującego takie zadania w innym mechanizmie – przy podwyższaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej, ale tylko pod określonym warunkiem.
Czy prace domowe mogą podwyższyć ocenę na koniec roku?
Tak, lecz nie automatycznie i nie w każdej szkole. Od 1 września szkoła może w swoich wewnętrznych zasadach oceniania przewidzieć możliwość podwyższenia rocznej oceny klasyfikacyjnej uczniowi, który wykonuje nieobowiązkowe pisemne prace domowe. Aby mechanizm był stosowany, musi znaleźć się w szczegółowych warunkach i sposobie oceniania wewnątrzszkolnego zawartych w statucie.
To ważne rozróżnienie. Rozporządzenie nie mówi, że każde wykonane zadanie daje dodatkowe punkty ani że nauczyciel może dowolnie zwiększyć ocenę o jeden stopień. Nie tworzy również jednego ogólnopolskiego przelicznika typu „10 prac domowych = wyższa ocena”.
Kluczowy staje się statut konkretnej szkoły.
Rodzic może więc zapytać we wrześniu:
- Czy statut został dostosowany do rozporządzenia z 20 sierpnia 2026 r.?
- Czy placówka przewidziała możliwość podwyższenia rocznej oceny za wykonywanie nieobowiązkowych prac pisemnych?
- Jeśli tak – jakie dokładnie warunki musi spełnić uczeń?
- W jaki sposób będzie dokumentowane wykonanie prac?
- Jak nauczyciele będą przekazywali informację zwrotną?
W szerszym kontekście wyboru placówki warto patrzeć nie tylko na wyniki egzaminów, lecz także na statut, sposób oceniania, klimat szkoły oraz podejście nauczycieli. Przydatne wskazówki znajdują się również w materiale jak wybrać szkołę dla dziecka w Polsce – kryteria, typy i rankingi. To szczególnie ważne, gdy rodzice rozważają zmianę szkoły albo dziecko właśnie rozpoczyna kolejny etap edukacji.
Ocena zachowania od 1 września 2026: dziewięć obszarów zamiast dotychczasowego katalogu
Druga duża zmiana dotyczy śródrocznej i rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania. Dotychczasowe rozporządzenie wskazywało siedem podstawowych obszarów, m.in. wywiązywanie się z obowiązków ucznia, dbanie o honor i tradycje szkoły, dobro społeczności szkolnej, bezpieczeństwo, zdrowie czy okazywanie szacunku innym osobom. Od 1 września katalog zostaje przebudowany i rozszerzony do dziewięciu obszarów.
Nie oznacza to jednak zniesienia dotychczasowej skali zachowania. Począwszy od klasy IV szkoły podstawowej nadal funkcjonują oceny: wzorowe, bardzo dobre, dobre, poprawne, nieodpowiednie oraz naganne. Zmienia się przede wszystkim zakres aspektów, które trzeba uwzględnić przy ustalaniu oceny.
Nowe podstawowe obszary to:
- Wywiązywanie się z obowiązków ucznia.
- Okazywanie szacunku innym osobom, w tym nauczycielom, uczniom oraz pracownikom szkoły.
- Przejmowanie odpowiedzialności za własny rozwój i realizację celów rozwojowych.
- Przestrzeganie norm społecznych w szkole i poza nią.
- Dbałość o kulturę języka.
- Dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie własne oraz innych osób.
- Współpraca oraz dbałość o dobre relacje z innymi.
- Zaangażowanie w życie klasy, szkoły i wspólnoty lokalnej.
- Szacunek dla własnego narodu i ojczyzny oraz tradycji i kultury innych narodów.
„Przejmowanie odpowiedzialności za własny rozwój i realizację celów rozwojowych” znalazło się w nowym katalogu obszarów oceny zachowania.
Zmiana jest istotna także z punktu widzenia statutów szkolnych. Gdański Rzecznik Praw Uczniowskich zwraca uwagę, że placówki, których statuty powtarzały poprzedni katalog albo budowały na nim szczegółowe kryteria, powinny sprawdzić zgodność swoich regulacji z nowym rozporządzeniem.
Czego nowe zasady nie oznaczają
Przy zmianach przepisów łatwo pomylić nowe kryteria z zupełnie nowym systemem oceniania. Dlatego warto jasno wskazać, czego rozporządzenie nie wprowadza.
Nie oznacza ono:
- likwidacji ocen zachowania;
- zniesienia skali od „wzorowego” do „nagannego” w klasach IV–VIII;
- automatycznej oceny zachowania według jednego ogólnopolskiego systemu punktowego;
- możliwości wystawiania ocen za każdą pisemną pracę domową w klasach IV–VIII;
- obowiązku wykonywania pisemnych prac domowych w tych klasach;
- wejścia już 1 września 2026 r. w życie nowych zasad egzaminów poprawkowych i klasyfikacyjnych.
To ostatnie rozróżnienie jest szczególnie ważne, ponieważ informacje o zmianach dotyczących egzaminów pojawiają się w tym samym rozporządzeniu, ale ustawodawca zdecydował o późniejszej dacie ich wejścia w życie. Oficjalna karta aktu w systemie ELI jednoznacznie wskazuje, że § 1 pkt 8 zacznie obowiązywać 1 września 2027 r.
Egzaminy poprawkowe i klasyfikacyjne: ważna zmiana dopiero od 2027 roku
Nowelizacja reguluje również dokładniej egzaminy klasyfikacyjne, poprawkowe oraz sprawdziany wiadomości i umiejętności. Te przepisy zostały już przyjęte, ale rodzice nie powinni traktować ich jako zasad obowiązujących w roku szkolnym 2026/2027. Ich wejście w życie przesunięto na 1 września 2027 r.
Od tego terminu przepisy przewidują m.in. minimalny czas trwania egzaminu lub sprawdzianu z jednego przedmiotu. Łączny minimalny czas części pisemnej i ustnej będzie wynosił:
| Etap edukacji | Minimalny czas egzaminu/sprawdzianu |
|---|---|
| Klasy I–III szkoły podstawowej | 30 minut |
| Klasy IV–VIII szkoły podstawowej | 45 minut |
| Szkoła ponadpodstawowa | 60 minut |
Ponadto uczeń będzie mógł przystąpić do egzaminów klasyfikacyjnych maksymalnie z trzech przedmiotów jednego dnia. Wynik ma być ustalony i przekazany uczniowi najpóźniej w dniu następującym po przeprowadzeniu egzaminu lub sprawdzianu.
Co do zasady egzaminy mają odbywać się stacjonarnie, w bezpośredniej obecności komisji i w warunkach pozwalających uczniowi pracować samodzielnie. W szczególnych sytuacjach związanych ze zdrowiem albo niepełnosprawnością ucznia będzie możliwe przeprowadzenie egzaminu w innym miejscu, np. w domu czy szpitalu, po spełnieniu warunków przewidzianych w przepisach i za zgodą dyrektora. Nie oznacza to jednak możliwości zdawania takiego egzaminu zdalnie.
„Uczeń może przystąpić do egzaminów klasyfikacyjnych maksymalnie z trzech przedmiotów w ciągu jednego dnia” – informuje MEN.
Dla rodziców oznacza to jedno: 1 września 2026 r. nie należy wymagać od szkoły stosowania właśnie tych nowych procedur egzaminacyjnych. Zaczną obowiązywać rok później.
Rok szkolny 2026/2027 przynosi także nową podstawę programową
Zmiany w ocenianiu nie są jedyną nowością, która wchodzi wraz z rozpoczęciem roku szkolnego. Od 1 września 2026 r. rusza także etapowe wdrażanie nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej. W pierwszej kolejności obejmie ona klasy I i IV, natomiast kolejne roczniki będą przechodziły na nią w następnych latach.
W przypadku wychowania przedszkolnego nowa podstawa programowa ma być stosowana od 1 września 2026 r. wobec wszystkich dzieci uczęszczających do przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego. Nowa podstawa dla uczniów szkoły podstawowej z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym również zacznie obowiązywać od tego dnia.
Rodzice urządzający przed rozpoczęciem nauki domowe miejsce do odrabiania zadań i nauki mogą też wykorzystać praktyczne wskazówki z poradnika jak urządzić pokój dziecięcy z wygodną strefą nauki. Przy nowych zasadach prac domowych miejsce do samodzielnego powtarzania materiału nadal pozostaje potrzebne – zmieniają się przepisy dotyczące zadawania zadań, a nie znaczenie samodzielnej pracy ucznia.
Co rodzice powinni sprawdzić w szkole we wrześniu
Najbardziej praktycznym dokumentem obok rozporządzenia będzie statut szkoły. To właśnie tam znajdują się szczegółowe zasady oceniania wewnątrzszkolnego, dlatego rodzic nie powinien zakładać, że wszystkie placówki będą stosowały identyczne rozwiązania organizacyjne. Rozporządzenie wskazuje ramy obowiązujące w całym kraju, natomiast szkoła doprecyzowuje część procedur zgodnie z prawem.
Przed lub bezpośrednio po rozpoczęciu roku warto sprawdzić:
- czy szkoła opublikowała zaktualizowany statut;
- jakie kryteria oceny zachowania obowiązują od 1 września;
- czy uwzględniają wszystkie dziewięć obszarów wskazanych w nowym rozporządzeniu;
- jakie zasady nauczyciele stosują wobec pisemnych prac domowych w klasach IV–VIII;
- w jaki sposób uczeń będzie otrzymywał informację zwrotną;
- czy szkoła zdecydowała się wprowadzić możliwość podwyższenia oceny rocznej za wykonywanie nieobowiązkowych pisemnych prac domowych;
- jeśli tak, jakie warunki trzeba spełnić;
- czy nauczyciele i rodzice zostali poinformowani o nowych zasadach.
Rodzice powinni także zachować aktualną wersję statutu, zwłaszcza jeżeli szkoła wprowadziła zmiany bezpośrednio przed rozpoczęciem roku. Pozwala to później sprawdzić, czy sposób oceniania ucznia odpowiada zasadom przyjętym przez placówkę.
W przypadku dziecka rozpoczynającego naukę w nowej placówce przydatny może być również wcześniejszy poradnik o wyborze szkoły dla dziecka i kryteriach, które warto sprawdzić przed podjęciem decyzji.
Co zmiany oznaczają dla ucznia w praktyce
Dla ucznia klas IV–VIII najbardziej zauważalna zmiana może dotyczyć sposobu traktowania prac wykonywanych w domu. Nauczyciel nadal może przekazać pisemne zadanie mające pomóc w utrwaleniu materiału, ale jego wykonanie pozostaje nieobowiązkowe. Jeżeli uczeń je zrobi, nauczyciel powinien pracę sprawdzić i udzielić informacji zwrotnej.
Jednocześnie sama aktywność ucznia przy takich zadaniach może mieć znaczenie przy podwyższaniu oceny rocznej, jeżeli szkoła wcześniej wprowadzi odpowiedni mechanizm do statutu. W praktyce warto więc od początku roku znać zasady obowiązujące w konkretnej placówce, zamiast czekać z ich sprawdzaniem do klasyfikacji rocznej.
Ocena zachowania także będzie wymagała szerszego spojrzenia na funkcjonowanie ucznia. Wśród kryteriów znalazły się m.in. współpraca, dobre relacje, odpowiedzialność za własny rozwój, przestrzeganie norm społecznych czy zaangażowanie w życie klasy i lokalnej wspólnoty.
Nie oznacza to jednak, że nauczyciel może dowolnie rozszerzać kryteria bez podstawy w szkolnych regulacjach. Szczegółowe zasady powinny być czytelne dla uczniów i rodziców oraz zgodne z rozporządzeniem.
Najważniejsze daty dla rodziców
| Data | Co się wydarzyło lub zmienia |
|---|---|
| 20 sierpnia 2026 r. | Minister edukacji podpisała nowelizację rozporządzenia |
| 24 sierpnia 2026 r. | Akt ogłoszono w Dzienniku Ustaw jako poz. 1122 |
| 1 września 2026 r. | Wchodzi w życie większość zmian dotyczących oceniania, zachowania i prac domowych |
| 1 września 2026 r. | Rusza nowa podstawa programowa m.in. w klasach I i IV szkoły podstawowej |
| 1 września 2027 r. | Zaczną obowiązywać nowe techniczne zasady egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych i sprawdzianów |
Rodzice, którzy chcą sprawdzić informacje bez pośredników, powinni korzystać przede wszystkim z oficjalnego tekstu rozporządzenia oraz komunikatu Ministerstwa Edukacji Narodowej: oficjalna informacja MEN o zmianach w ocenianiu uczniów. Szczegółowe omówienie przygotował również Ośrodek Rozwoju Edukacji – zmiany w zasadach oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.
Pytania i odpowiedzi
Czy od 1 września 2026 roku zmienia się skala ocen szkolnych?
Nie. Nowelizacja nie wprowadza nowej ogólnopolskiej skali ocen z przedmiotów ani nie likwiduje dotychczasowej skali zachowania. Od klasy IV roczna i końcowa ocena zachowania nadal może być wzorowa, bardzo dobra, dobra, poprawna, nieodpowiednia albo naganna. Zmienia się natomiast katalog podstawowych obszarów branych pod uwagę przy jej wystawianiu.
Czy nauczyciel może od września wystawić jedynkę za brak pisemnej pracy domowej?
W klasach IV–VIII pisemne prace domowe pozostają nieobowiązkowe i nie ustala się z nich ocen. Nowe przepisy doprecyzowują natomiast ich cel oraz obowiązek sprawdzenia wykonanej pracy i przekazania uczniowi informacji.
Czy wykonanie pracy domowej automatycznie podwyższy ocenę na koniec roku?
Nie. Szkoła może, ale nie musi, przewidzieć możliwość podwyższenia rocznej oceny klasyfikacyjnej uczniowi wykonującemu nieobowiązkowe pisemne prace domowe. Takie rozwiązanie musi zostać zapisane w szczegółowych zasadach oceniania znajdujących się w statucie szkoły.
Czy od września zmienia się ocena zachowania?
Tak. Od 1 września 2026 r. obowiązuje nowy katalog dziewięciu podstawowych obszarów uwzględnianych przy ustalaniu śródrocznej i rocznej oceny zachowania. Obejmują one m.in. obowiązki ucznia, szacunek, odpowiedzialność za własny rozwój, normy społeczne, kulturę języka, bezpieczeństwo, relacje, aktywność społeczną oraz szacunek dla własnego kraju i innych kultur.
Czy nowe zasady egzaminów poprawkowych obowiązują już od 1 września 2026 roku?
Nie. To szczególnie istotne rozróżnienie. Przepisy dotyczące nowych zasad przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych oraz sprawdzianów wiadomości i umiejętności wejdą w życie 1 września 2027 r., mimo że znajdują się w tym samym rozporządzeniu.
Gdzie rodzic powinien sprawdzić zasady obowiązujące jego dziecko?
Najpierw w obowiązującym statucie szkoły oraz w zasadach oceniania wewnątrzszkolnego. W sprawach dotyczących przepisów ogólnopolskich podstawowym źródłem jest rozporządzenie Ministra Edukacji z 20 sierpnia 2026 r., opublikowane w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1122.
Więcej porad o ogrodzie, warzywniku i pielęgnacji roślin znajdziesz w naszych artykułach, a także polecamy materiał: Czy po ochłodzeniu jest duszno w mieszkaniu: zamknięte okna mogą ujawnić problem z wentylacją
