Ból oka po pływaniu w jeziorze lub basenie najczęściej wiąże się z podrażnieniem powierzchni oka, ale nie każdy przypadek można bezpiecznie przeczekać. Jak informuje redakcja domenzi.pl, powołując się na zalecenia Amerykańskiej Akademii Okulistyki, amerykańskich Centrów Kontroli i Prewencji Chorób oraz polskiej Państwowej Inspekcji Sanitarnej, o pilności konsultacji decydują przede wszystkim nasilenie bólu, pogorszenie widzenia, światłowstręt, wydzielina i używanie soczewek kontaktowych podczas kąpieli.
Łagodne pieczenie, uczucie suchości i niewielkie zaczerwienienie obu oczu po wyjściu z basenu mogą ustąpić po przepłukaniu oraz zastosowaniu preparatu nawilżającego.
Silny ból jednego oka, zamglone widzenie albo narastająca nadwrażliwość na światło nie są jednak typowym obrazem zwykłego podrażnienia. Takie objawy wymagają pilnej oceny okulistycznej, zwłaszcza gdy pojawiły się po pływaniu w soczewkach kontaktowych.
Dlaczego oczy pieką po basenie
Powierzchnię oka chroni film łzowy. Pomaga on utrzymać odpowiednie nawilżenie rogówki i spojówki, a także usuwać drobne zanieczyszczenia. Długotrwały kontakt z wodą basenową może naruszyć tę warstwę, dlatego po pływaniu pojawia się suchość, pieczenie, uczucie piasku pod powiekami lub zaczerwienienie.
Amerykańska Akademia Okulistyki wyjaśnia, że środki stosowane do utrzymania czystości wody mogą osłabiać naturalną warstwę ochronną oka:
„Chlor i inne substancje chemiczne mogą usuwać ochronną warstwę filmu łzowego” — wskazuje American Academy of Ophthalmology w zaleceniach dla osób korzystających z basenów.
Państwowa Inspekcja Sanitarna zwraca uwagę, że za charakterystyczny zapach oraz część podrażnień nie odpowiada wyłącznie sam chlor. Amoniak pochodzący między innymi z potu i moczu reaguje z podchlorynem sodu używanym do dezynfekcji. Powstające związki mogą podrażniać oczy, skórę oraz błony śluzowe.
Woda w pływalniach jest regularnie kontrolowana pod względem mikrobiologicznym i fizykochemicznym, ale nie oznacza to, że kontakt z nią pozostaje obojętny dla każdego użytkownika.
Typowe dla przejściowego podrażnienia są:
- łagodne pieczenie lub szczypanie;
- równomierne zaczerwienienie obu oczu;
- uczucie suchości albo „piasku” pod powiekami;
- łzawienie bez ropnej wydzieliny;
- brak pogorszenia ostrości widzenia i silnego światłowstrętu.
Jeżeli objawy są niewielkie i szybko słabną po wyjściu z wody, zwykle wystarcza ograniczenie dalszego kontaktu z czynnikiem drażniącym oraz nawilżenie powierzchni oka. Utrzymywanie się bólu, wyraźna asymetria objawów albo ich nasilanie zmieniają jednak sytuację i wymagają konsultacji.
Co zrobić bezpośrednio po wyjściu z wody
Przy łagodnym podrażnieniu należy najpierw zdjąć soczewki kontaktowe, jeżeli były używane, oraz powstrzymać się od pocierania oka. Tarcie może pogłębić uszkodzenie nabłonka rogówki, zwłaszcza gdy pod powieką znajduje się piasek, drobina rośliny lub inne ciało obce.
Oko można delikatnie przepłukać sterylnym roztworem soli fizjologicznej przeznaczonym do oczu. Pomocne mogą być także sztuczne łzy bez konserwantów. Amerykańska Akademia Okulistyki wskazuje, że krople nawilżające mogą łagodzić suchość i dyskomfort występujące po pływaniu.
Należy natomiast unikać:
- pocierania lub uciskania bolącego oka;
- ponownego zakładania soczewek kontaktowych;
- płukania soczewek wodą z kranu, jeziora lub basenu;
- samodzielnego usuwania ciała obcego wbitego w powierzchnię oka;
- stosowania przypadkowych kropli z antybiotykiem, sterydem lub środkiem obkurczającym naczynia bez badania lekarskiego.
Jeżeli do oka dostał się piasek albo drobne zanieczyszczenie, a płukanie nie przyniosło poprawy, potrzebne jest badanie. Uczucie ciała obcego może wynikać również z otarcia rogówki, nawet gdy żadnej drobiny nie da się już zauważyć.
Jezioro a basen — różne źródła zagrożenia
W basenie dominującą przyczyną krótkotrwałego dyskomfortu jest najczęściej działanie substancji chemicznych oraz zaburzenie filmu łzowego. W jeziorze dodatkowe znaczenie mają mikroorganizmy, zawiesiny, piasek, fragmenty roślin oraz aktualna jakość wody.
Główny Inspektorat Sanitarny prowadzi Serwis Kąpieliskowy, w którym publikowane są bieżące informacje o stanie oficjalnych kąpielisk w Polsce. Kontrole obejmują między innymi obecność bakterii Escherichia coli i enterokoków oraz wzrokową ocenę zakwitów sinic i innych zanieczyszczeń. Zielone oznaczenie wskazuje kąpielisko dopuszczone do użytkowania, natomiast komunikaty służb i czerwona flaga wymagają rezygnacji z wejścia do wody.
Kąpiel w miejscu niestrzeżonym lub nieobjętym kontrolą sanitarną zwiększa trudność oceny ekspozycji. Sam wygląd wody nie pozwala wykluczyć obecności drobnoustrojów.
Po kontakcie z wodą naturalną szczególnej uwagi wymagają ból, światłowstręt, nieostre widzenie i szybko narastające zaczerwienienie jednego oka.
Pływanie w soczewkach kontaktowych zwiększa ryzyko
Soczewki kontaktowe nie powinny mieć kontaktu z wodą — niezależnie od tego, czy chodzi o jezioro, basen, morze, prysznic czy wodę z kranu. CDC zaleca zdejmowanie ich przed pływaniem, ponieważ mikroorganizmy obecne w wodzie mogą znaleźć się między soczewką a rogówką i doprowadzić do zakażenia.
„Zdejmuj soczewki przed snem, prysznicem lub pływaniem, aby zapobiegać infekcjom” — zalecają amerykańskie Centers for Disease Control and Prevention.
Jednym z najpoważniejszych zagrożeń jest zapalenie rogówki wywołane przez Acanthamoeba — mikroskopijny organizm występujący w środowisku wodnym. Choroba może dotknąć także osoby zdrowe, lecz zdecydowana większość przypadków dotyczy użytkowników soczewek kontaktowych. Do czynników ryzyka CDC zalicza pływanie lub korzystanie z jacuzzi w soczewkach, kontakt z zanieczyszczoną wodą, nieprawidłową dezynfekcję oraz nawet niewielkie uszkodzenie rogówki. Nieleczona infekcja może prowadzić do trwałego pogorszenia widzenia.
Soczewkę, która miała kontakt z wodą i po której wystąpiły dolegliwości, należy zdjąć. Nie wolno jej płukać wodą ani zakładać ponownie. Przy zaczerwienieniu lub bólu CDC zaleca przerwanie używania soczewek do czasu ustąpienia objawów albo uzyskania zgody okulisty. Jednorazowe soczewki używane w czasie rozwijającej się infekcji powinny zostać wyrzucone wraz z pojemnikiem.
Kiedy trzeba pilnie zgłosić się do okulisty
Samo zaczerwienienie nie pozwala odróżnić niegroźnego podrażnienia od zapalenia rogówki, urazu lub innego ostrego problemu okulistycznego. Decydują objawy towarzyszące oraz ich dynamika.
Pilna konsultacja jest potrzebna, gdy występuje co najmniej jeden z następujących sygnałów:
- silny lub narastający ból oka;
- pogorszenie, zamglenie albo utrata widzenia;
- wyraźny światłowstręt;
- bardzo intensywne zaczerwienienie, szczególnie jednego oka;
- ropna wydzielina, sklejanie powiek lub znaczny obrzęk;
- utrzymujące się uczucie ciała obcego mimo płukania;
- uraz gałęzią, piaskiem, kamieniem albo innym przedmiotem;
- objawy pojawiające się po pływaniu w soczewkach kontaktowych;
- brak wyraźnej poprawy albo pogorszenie w ciągu kolejnych godzin.
„Silny ból, nadwrażliwość na światło i zmiany widzenia wymagają pilnej oceny” — wskazuje brytyjska National Health Service w zaleceniach dotyczących bólu oka.
NHS wymienia również utratę widzenia, ból przy patrzeniu na światło, bardzo ciemne zaczerwienienie oka, uraz oraz obecność ciała obcego jako objawy wymagające natychmiastowej pomocy. Jeżeli uraz oka nie poprawia się w ciągu 24 godzin lub ból jest znaczny, nie należy odkładać badania.
Jak zmniejszyć ryzyko problemów podczas kolejnej kąpieli
Najprostszą ochronę stanowią dobrze dopasowane okulary pływackie, które ograniczają bezpośredni kontakt oczu z wodą i obecnymi w niej zanieczyszczeniami. Państwowa Inspekcja Sanitarna zaleca ich używanie zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Przed wejściem do basenu należy zmyć makijaż i kosmetyki z twarzy, ponieważ również mogą działać drażniąco. Po kąpieli trzeba wziąć prysznic i usunąć ze skóry oraz włosów pozostałości środków dezynfekcyjnych.
Osoby korzystające z soczewek powinny przed pływaniem zastąpić je okularami korekcyjnymi lub zastosować pływackie okulary korekcyjne. Sama szczelna maska nie usuwa całkowicie ryzyka, jeśli soczewki pozostają na oczach. Woda i soczewki kontaktowe nie powinny być łączone, nawet podczas krótkiej kąpieli.
Łagodne, obustronne pieczenie bez zaburzeń widzenia może minąć po przepłukaniu i zastosowaniu sztucznych łez. Ból jednego oka, światłowstręt, nieostre widzenie, wydzielina albo dolegliwości po pływaniu w soczewkach wymagają natomiast szybkiego kontaktu z okulistą. W przypadku podejrzenia zakażenia rogówki czas rozpoczęcia leczenia ma bezpośrednie znaczenie dla ochrony wzroku.
Więcej porad o ogrodzie, warzywniku i pielęgnacji roślin znajdziesz w naszych artykułach, a także polecamy materiał: Ucho zatkało się po pływaniu, ale nie boli. Jak usunąć wodę bez patyczka
