Drewniane drzwi spuchły po kilku deszczowych dniach i zaczęły ocierać o futrynę, ale nie oznacza to automatycznie, że trzeba natychmiast sięgać po strug lub szlifierkę. Drewno wymienia wilgoć z otoczeniem, a zmiana jego wilgotności prowadzi do zmiany wymiarów, jak informuje redakcja domenzi.pl, powołując się na dane Forest Products Laboratory amerykańskiego Departamentu Rolnictwa. Po ustaniu opadów i usunięciu źródła zawilgocenia skrzydło może częściowo albo całkowicie wrócić do wcześniejszego rozmiaru.
Najbezpieczniejsza kolejność działań to ustalenie miejsca tarcia, spokojne wysuszenie drzwi, kontrola zawiasów i uszczelek, a dopiero później ewentualna obróbka krawędzi. Zbyt szybkie struganie mokrego skrzydła może spowodować, że po wyschnięciu między drzwiami a ościeżnicą powstanie nadmierna szczelina.
Najpierw należy usunąć przyczynę pęcznienia, a dopiero potem korygować wymiary drewna.
Dlaczego drewniane drzwi puchną po deszczu
Drewno jest materiałem higroskopijnym. Pobiera parę wodną z wilgotnego powietrza, a przy bezpośrednim kontakcie z opadami może dodatkowo nasiąkać przez mikropęknięcia, nieosłonięte krawędzie, otwory pod zamki oraz końce włókien znajdujące się na górnej i dolnej krawędzi skrzydła.
Polska platforma edukacyjna Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej wskazuje, że zmiany wilgotności i nadmiar wody powodują pęcznienie, kurczenie, pękanie oraz zmianę kształtu drewna. Procesy wymiarowe zachodzą przede wszystkim poniżej punktu nasycenia włókien, wynoszącego w przybliżeniu 30 procent wilgotności drewna.
„Woda powoduje jego pęcznienie i kurczenie się, a co za tym idzie pękanie i zmiany w kształcie” — podaje Zintegrowana Platforma Edukacyjna w materiale dotyczącym ochrony materiałów budowlanych.
Najbardziej narażone są drzwi zewnętrzne pozbawione zadaszenia, zamontowane blisko poziomu tarasu albo schodów, na które odbijają się krople deszczu. Wilgoć może również przedostawać się od dołu, gdy próg nie odprowadza wody albo dolna krawędź skrzydła nie została pokryta kompletną powłoką ochronną.
Problem nie zawsze dotyczy całych drzwi. Często pęcznieje tylko jeden fragment:
- dolny narożnik od strony zewnętrznej;
- górna krawędź, gdy woda przedostaje się znad ościeżnicy;
- bok przy zamku, jeśli otwór lub frez pozostawiono bez zabezpieczenia;
- krawędź od strony zawiasów, gdy drzwi opadły i jednocześnie zwiększyły objętość.
Jeżeli skrzydło ociera równomiernie niemal na całej wysokości, przyczyną może być wzrost jego szerokości. Tarcie tylko w jednym narożniku częściej wskazuje na opadnięcie drzwi, poluzowanie zawiasu albo miejscową deformację.
Najpierw trzeba znaleźć miejsce tarcia
Drzwi należy kilkukrotnie powoli otworzyć i zamknąć, obserwując szczeliny wokół skrzydła. Miejsce kontaktu można rozpoznać po przetarciu powłoki, ciemniejszym śladzie na futrynie albo wyraźnie większym oporze.
Pomocna jest kartka papieru wsuwana kolejno w szczelinę. Tam, gdzie kartki nie da się przesunąć po zamknięciu drzwi, występuje największy nacisk. Nie należy jednak wielokrotnie dociskać skrzydła siłą. Może to uszkodzić zamek, zawiasy, uszczelkę oraz powłokę lakierniczą.
Trzeba także sprawdzić, czy tarcie rzeczywiście pojawiło się po deszczu. Poluzowane wkręty mogą powodować opadanie skrzydła, przez co jego górny narożnik od strony zamka ociera o ościeżnicę. W takim przypadku struganie drewna nie usuwa właściwej przyczyny.
Jeśli szczelina jest szersza u góry po stronie zawiasów, a węższa przy dolnym narożniku zamka, najpierw trzeba skontrolować mocowanie skrzydła.
Czy spuchnięte drzwi można wysuszyć bez strugania
Tak, jeśli zawilgocenie jest krótkotrwałe, a drewno nie uległo trwałemu wypaczeniu, rozwarstwieniu albo zgniliźnie. Forest Products Laboratory podaje, że właściwa kontrola wilgotności pozwala ograniczyć kurczenie i pęcznienie drewna do możliwego do opanowania poziomu, z wyjątkiem skrajnej wilgotności lub zalania.
„Proper drying confines shrinking and swelling of wood in use to manageable amounts” — wskazuje Forest Products Laboratory w opracowaniu dotyczącym suszenia i kontroli wilgotności drewna.
Osuszanie powinno przebiegać stopniowo. Drzwi należy chronić przed kolejnymi opadami, zapewnić przepływ powietrza i pozostawić je w warunkach umożliwiających równomierne oddawanie wilgoci. W pomieszczeniu można zastosować wentylację albo osuszacz powietrza, ale strumień bardzo gorącego powietrza nie powinien być kierowany punktowo na skrzydło.
Nie należy przykładać do drzwi nagrzewnicy, opalarki ani suszarki ustawionej na maksymalną temperaturę. Gwałtowne suszenie jednej powierzchni może wywołać nierównomierny skurcz, pękanie powłoki lub wygięcie elementu.
Podczas osuszania trzeba obserwować, czy opór stopniowo maleje. Proces może trwać od kilku dni do dłuższego okresu, zależnie od grubości skrzydła, konstrukcji, rodzaju drewna, stanu powłoki i skali zawilgocenia. Nie istnieje jeden wiarygodny termin odpowiedni dla wszystkich drzwi.
Regulacja zawiasów może rozwiązać problem bez usuwania drewna
Przed obróbką krawędzi należy sprawdzić wszystkie wkręty mocujące zawiasy do skrzydła i ościeżnicy. Poluzowanie jednego elementu może przesunąć ciężar drzwi i zmienić przebieg szczelin.
W zawiasach regulowanych możliwa jest korekta położenia skrzydła w pionie, poziomie oraz względem uszczelki. Regulację trzeba wykonywać zgodnie z instrukcją producenta konkretnego systemu. Nadmierne przesunięcie może utrudnić pracę zamka albo pogorszyć szczelność drzwi.
Najpierw należy:
- dokręcić luźne elementy bez zrywania gwintów;
- porównać szerokość szczelin po wszystkich stronach;
- sprawdzić, czy język zamka trafia centralnie w zaczep;
- ocenić stan uszczelki oraz progu;
- dopiero później dokonać niewielkiej regulacji zawiasów.
Jeżeli tarcie znika po podniesieniu skrzydła lub skorygowaniu jego kąta, usuwanie drewna nie jest potrzebne. Gdy wkręt nie trzyma się podłoża albo zawias jest odkształcony, konieczna może być naprawa mocowania.
Kiedy można delikatnie szlifować krawędź
Szlifowanie lub struganie należy rozważać dopiero po wysuszeniu drzwi i ponownym sprawdzeniu szczelin. Obróbka mokrego, chwilowo powiększonego skrzydła grozi usunięciem zbyt dużej ilości materiału.
Jeżeli po ustabilizowaniu warunków drzwi nadal ocierają w jednym niewielkim miejscu, można zdjąć minimalną warstwę drewna. Obszar powinien zostać wcześniej zaznaczony. Pracę wykonuje się stopniowo, regularnie przymierzając skrzydło.
Każda odsłonięta powierzchnia wymaga ponownego zabezpieczenia produktem przeznaczonym do zewnętrznej stolarki drewnianej. Pozostawienie surowej krawędzi tworzy miejsce łatwego wnikania wilgoci i może doprowadzić do ponownego pęcznienia.
Instrukcje producentów drewnianych drzwi podkreślają potrzebę zabezpieczania całego skrzydła, w tym boków, dolnej i górnej krawędzi oraz wszystkich otworów wykonanych podczas montażu. Rogue Valley Door wskazuje, że drzwi należy uszczelnić w całości jeszcze przed zawieszeniem, aby ograniczyć nadmierne pochłanianie wilgoci.
„The entire door including top and bottom edges must be sealed” — podaje producent Rogue Valley Door w instrukcji wykańczania skrzydeł.
Jak zabezpieczyć drzwi przed kolejnymi ulewami
Po pełnym wyschnięciu trzeba dokładnie obejrzeć lakier, farbę, olej albo lazurę. Szczególnej kontroli wymagają dolna krawędź, narożniki, okolice zamka, zawiasów, przeszklenia i listew.
Pęknięcia, łuszczenie, odspojenia oraz miejsca odsłonięte podczas regulacji należy przygotować i odnowić zgodnie z instrukcją producenta zastosowanej powłoki. Preparat musi być przeznaczony do drewna używanego na zewnątrz. Nie należy nakładać nowej warstwy na mokre podłoże.
Równocześnie trzeba ograniczyć kontakt skrzydła z wodą. Znaczenie mają sprawny okapnik, szczelny próg, właściwie zamontowane uszczelki, odprowadzenie wody od wejścia oraz zadaszenie chroniące drzwi przed bezpośrednim deszczem. Uszczelnienie nie może jednak blokować odpływu wody ani zamykać wilgoci wewnątrz uszkodzonej konstrukcji.
Jeżeli drzwi nadal wyraźnie się wyginają, powłoka odchodzi na dużej powierzchni, elementy klejone rozwarstwiają się albo drewno jest miękkie i przebarwione, potrzebna jest ocena stolarza. Takie objawy mogą oznaczać uszkodzenie większe niż krótkotrwałe pęcznienie po deszczu.
W większości przypadków kilkudniowe ocieranie nie uzasadnia natychmiastowego strugania. Najpierw należy zatrzymać dopływ wody, osuszyć skrzydło, poprawić mocowanie i sprawdzić regulację.
Usuwanie drewna jest ostatnim etapem naprawy, a nie pierwszą reakcją na wilgotną pogodę.
Więcej porad o ogrodzie, warzywniku i pielęgnacji roślin znajdziesz w naszych artykułach, a także polecamy materiał: Farba odchodzi płatami po letnim malowaniu. Czy ściana była zbyt nagrzana
