Co siać po zbiorach w sierpniu, gdy z grządek znikają ziemniaki, cebula, fasolka szparagowa, wczesna marchew, sałata albo pierwsze ogórki? W drugiej połowie lata wolna ziemia wcale nie musi czekać do wiosny. W zależności od regionu Polski, pogody, stanowiska i terminu pierwszych przymrozków można wykorzystać ją na szybkie warzywa liściowe i korzeniowe albo wysiać rośliny poplonowe, które pozostaną na niej dłużej i ograniczą odsłonięcie gleby, informuje redakcja domenzi.pl.
Najważniejsza decyzja dotyczy więc nie samego gatunku, lecz tego, czy z grządki chcemy zebrać jeszcze jeden plon, czy przygotować ją do następnego sezonu. Rzodkiewka może być gotowa do zbioru już po kilku tygodniach, szpinak i roszponka lepiej wykorzystują chłodniejsze tygodnie końca lata, natomiast facelia, gorczyca czy żyto mogą pełnić funkcję okrywy i zielonego nawozu. Royal Horticultural Society wskazuje, że późne lato i początek jesieni są typowym terminem wysiewu roślin na zielony nawóz, ponieważ szybko przykrywają powierzchnię ziemi, przechwytują część składników pokarmowych i ograniczają ich wymywanie.
Co siać po zbiorach w sierpniu na drugi plon
Sierpień nie jest końcem sezonu siewnego. Dla części gatunków oznacza wręcz powrót korzystniejszych warunków po największych letnich upałach.
Dotyczy to przede wszystkim roślin o krótkim okresie wegetacji oraz gatunków dobrze znoszących coraz krótszy dzień i niższe temperatury nocą. Do tej grupy należą między innymi rzodkiewka, rukola, szpinak, roszponka oraz część sałat przeznaczonych do zbioru jesiennego.
Nie należy jednak kierować się wyłącznie nazwą warzywa. Kluczowa jest odmiana, ponieważ ta sama roślina może mieć odmiany przeznaczone do siewu wiosennego, letniego albo jesiennego.
Na opakowaniu nasion trzeba sprawdzić termin siewu oraz orientacyjny okres od wschodów do zbioru.
Najpraktyczniejsze sierpniowe możliwości przedstawiają się następująco:
| Roślina | Termin siewu | Orientacyjny cel | Ważna uwaga |
|---|---|---|---|
| Rzodkiewka | druga połowa lata | zbiór jesienny | najlepiej wybierać odmiany do siewu późnego |
| Rukola | sierpień | młode liście | można wysiewać partiami |
| Szpinak | koniec lata | jesień lub przezimowanie | w czasie upału warto opóźnić siew |
| Roszponka | sierpień–początek jesieni | jesień i późniejszy zbiór | dobrze znosi chłodniejszą pogodę |
| Sałata | głównie początek sierpnia, zależnie od odmiany | jesienny zbiór | potrzebna odmiana o krótkiej wegetacji |
| Rzepa | późne lato | jesienny zbiór | wymaga równomiernej wilgotności |
| Koper | przy sprzyjającej pogodzie | młode liście | termin zależy od regionu i temperatur |
Instytut Ogrodnictwa wymienia wśród warzyw o stosunkowo płytkim systemie korzeniowym między innymi rzodkiewkę, rukolę, koper, sałatę, szpinak i roszponkę. Nie oznacza to automatycznie identycznego terminu wysiewu każdego gatunku, ale potwierdza, że są to rośliny dobrze wpisujące się w intensywne wykorzystanie wierzchniej warstwy warzywnika.
Rzodkiewka po ziemniakach lub wczesnych warzywach
Rzodkiewka należy do najpewniejszych kandydatów do późnego siewu. Jej podstawową zaletą jest krótka wegetacja, dzięki której część odmian można zbierać po około czterech tygodniach.
RHS podkreśla, że rzodkiewka jest typowym warzywem chłodniejszej części sezonu, a późne lato jest jednym z korzystnych terminów siewu. Nasiona sałatkowych odmian zaleca się zwykle umieszczać około 1 cm pod powierzchnią ziemi, zachowując kilka centymetrów pomiędzy roślinami.
Na grządce po ziemniakach sytuacja jest szczególnie wygodna, ponieważ ziemia jest już spulchniona podczas zbioru bulw. Nie trzeba jej ponownie głęboko przekopywać.
Jeśli nie ma pewności, czy ziemniaki rzeczywiście nadają się już do wykopania, warto wcześniej sprawdzić, po czym poznać dojrzałość bulw i dlaczego sama data nie wystarcza. Kiedy wykopywać ziemniaki w sierpniu — praktyczny test skórki i naci
Po wykopaniu ziemniaków trzeba usunąć pozostawione bulwy, fragmenty naci oraz wieloletnie chwasty. Dopiero potem wyrównać podłoże i wykonać płytkie rowki pod nasiona.
Szpinak wykorzystuje chłodniejszą końcówkę lata
Szpinak jest kolejnym gatunkiem, dla którego późne lato może być lepsze niż środek upalnego sezonu. Nasiona kiełkują sprawniej przy umiarkowanych temperaturach.
RHS zaleca późnoletni lub wczesnojesienny wysiew odpornych odmian szpinaku z myślą o zbiorze jesienią albo wczesną wiosną. Jednocześnie zaznacza, że jeśli pod koniec lata utrzymują się wysokie temperatury, termin siewu można przesunąć, ponieważ gorąca gleba pogarsza kiełkowanie.
To ważne zwłaszcza na stanowiskach południowych, gdzie gleba po całym dniu może pozostawać silnie nagrzana.
Nie należy więc wysiewać szpinaku mechanicznie tylko dlatego, że kalendarz wskazuje drugą połowę sierpnia.
Lepiej ocenić temperaturę i wilgotność podłoża oraz prognozę na kolejne dni.
Rukola, roszponka i sałata: mała powierzchnia może dać drugi zbiór
W przypadku niewielkiego warzywnika szczególnie opłacalne jest wykorzystanie wolnych fragmentów grządki na warzywa liściowe. Nie potrzebują one tyle miejsca co kapusta, dynia czy pomidory, dlatego można wysiać kilka krótkich rzędów nawet pomiędzy pozostającymi jeszcze roślinami.
Rukola szybko wschodzi i może być ścinana na młode liście. Roszponka jest bardziej odporna na chłód i może pozostać na grządce znacznie dłużej.
Sałata wymaga natomiast staranniejszego dobrania odmiany. RHS wskazuje, że w przypadku odmian przeznaczonych na wczesnozimowy zbiór możliwy jest wysiew na początku sierpnia, a później rośliny mogą wymagać osłony.
W praktyce oznacza to trzy różne strategie:
- rukola — szybki zbiór młodych liści;
- roszponka — wykorzystanie chłodniejszej jesieni;
- sałata — siew odpowiedniej odmiany z uwzględnieniem możliwego nadejścia chłodów;
- szpinak — późniejszy zbiór albo pozostawienie odpornych odmian na kolejny okres;
- rzodkiewka — jeden z najszybszych jesiennych plonów z wolnej grządki.
Nie trzeba wysiewać całej powierzchni jednego dnia. W przypadku szybkich roślin liściowych można zastosować siew sukcesywny w małych partiach.
RHS opisuje tę metodę jako powtarzanie niewielkich wysiewów co kilka tygodni zamiast obsiewania całej powierzchni jednocześnie. Dzięki temu zbiór rozkłada się w czasie.
“Sowings can be made every one-to-four weeks, from mid-spring through to late summer.”
(Royal Horticultural Society, poradnik dotyczący siewu sukcesywnego).
Nie chcesz drugiego plonu? Wysiej poplon zamiast zostawiać gołą ziemię
Nie każda wolna grządka musi ponownie produkować warzywa. Jeżeli w przyszłym roku ma wrócić na nią bardziej wymagająca uprawa albo miejsce jest już niepotrzebne do bieżących zbiorów, rozsądniejszym rozwiązaniem może być poplon.
Rośliny przeznaczone na zielony nawóz szybko wytwarzają korzenie i część nadziemną, dzięki czemu ograniczają przestrzeń dostępną dla chwastów. Jednocześnie chronią powierzchnię przed bezpośrednim działaniem intensywnego deszczu.
RHS wskazuje dodatkowo, że poplony mogą przejmować składniki pokarmowe pozostające w podłożu i ograniczać ich wymywanie podczas jesiennych i zimowych opadów.
W ogrodzie nie oznacza to konieczności obsiewania wszystkiego jednym gatunkiem.
Do wyboru są między innymi:
- facelia;
- gorczyca;
- owies szorstki;
- żyto;
- wyka;
- koniczyna inkarnatka;
- mieszanki kilku gatunków.
Facelia — dobry wybór, gdy ważne jest zmianowanie
Facelia błękitna jest ceniona przede wszystkim dlatego, że nie należy do najczęściej uprawianych rodzin warzyw. Ułatwia więc planowanie zmianowania.
Może szybko pokryć wolną powierzchnię, a jej korzenie i masa zielona pozostawiają po sobie materiał organiczny.
RHS wskazuje okres od wiosny do sierpnia jako typowy termin siewu facelii na zielony nawóz; przy późniejszym wysiewie zachowanie roślin zimą zależy już od warunków pogodowych.
Jeżeli pozwoli się jej zakwitnąć, może być również źródłem pożytku dla owadów.
Nie trzeba jednak czekać na kwitnienie, jeśli celem jest wyłącznie poprawa grządki. Roślinę można ściąć wcześniej i pozostawić jako materiał organiczny.
Gorczyca rośnie szybko, ale nie wszędzie powinna trafić
Gorczyca ma jedną wyraźną przewagę: bardzo szybko tworzy zieloną masę. Z tego powodu jest często stosowana na stanowiskach zwalnianych późnym latem.
Nie jest jednak neutralna dla płodozmianu.
Gorczyca należy do rodziny kapustowatych, podobnie jak kapusta, kalafior, brokuł, rzodkiewka czy rzepa. Jeżeli na danym stanowisku występowały choroby charakterystyczne dla kapustowatych albo w przyszłym sezonie planowana jest tam kolejna taka uprawa, jej zastosowanie wymaga ostrożności.
RHS ostrzega szczególnie przed ryzykiem związanym z kiłą kapusty i zaleca uwzględnianie gorczycy w zmianowaniu jak innych kapustowatych.
To jeden z powodów, dla których nie istnieje uniwersalny „najlepszy poplon” dla każdej grządki.
Co posiać po konkretnych warzywach
Planowanie sierpniowego siewu powinno zaczynać się od ustalenia, co rosło na danym stanowisku wcześniej.
Jeżeli grządka była zajęta przez ziemniaki, łatwo wykorzystać ją na szpinak, roszponkę, rukolę albo rzodkiewkę. Po cebuli również można wprowadzić szybko rosnące warzywa liściowe.
Po kapustowatych lepiej nie siać kolejnego przedstawiciela tej samej rodziny tylko dlatego, że szybko urośnie.
Po ogórkach lub cukinii decyzja zależy od tego, czy rośliny rzeczywiście zakończyły już plonowanie. W sierpniu mogą przestać zawiązywać owoce z powodu upału, braku wody lub problemów z zapylaniem, choć ich sezon wcale nie musi być zakończony. Przed usunięciem zdrowych roślin warto sprawdzić trzy najczęstsze przyczyny zahamowania owocowania ogórków i cukinii. Dlaczego ogórki i cukinia przestają zawiązywać owoce w sierpniu
| Poprzednia uprawa | Co można rozważyć po zbiorze | Czego pilnować |
|---|---|---|
| Ziemniaki | rzodkiewka, szpinak, roszponka, poplon | dokładnie zebrać pozostawione bulwy |
| Cebula | rukola, szpinak, roszponka | usunąć resztki z objawami chorób |
| Fasolka | warzywa liściowe lub poplon | nie przekopywać niepotrzebnie głęboko |
| Sałata | szpinak, rzodkiewka, poplon | kontrolować chwasty |
| Kapusta i inne kapustowate | facelia, żyto, wyka | ograniczyć kolejne kapustowate |
| Ogórki | poplon lub warzywa o krótkiej wegetacji | najpierw ocenić, czy rośliny naprawdę kończą plonowanie |
Jak przygotować grządkę pod sierpniowy siew
Nowej uprawy nie należy wysiewać wśród dużej ilości resztek po poprzedniej roślinie. Najpierw trzeba ocenić ich stan zdrowotny.
Zdrowe pozostałości mogą trafić na kompost, natomiast materiał z wyraźnymi objawami chorób trzeba usunąć zgodnie z zasadami obowiązującymi przy danym patogenie. Następnie warto wybrać ręcznie chwasty wieloletnie wraz z korzeniami.
Głębokie przekopywanie nie zawsze jest konieczne. Dla wielu szybko rosnących warzyw wystarczy spulchnienie kilku górnych centymetrów gleby, wyrównanie powierzchni i przygotowanie bruzd.
Po siewie szczególnie ważna jest woda.
Nasiona umieszczone płytko mogą wyschnąć już podczas kilku gorących godzin, dlatego do czasu wschodów wierzchnia warstwa podłoża powinna pozostawać umiarkowanie wilgotna.
Praktyczna kolejność prac:
- Zbierz ostatni plon.
- Usuń korzenie i chore pozostałości poprzedniej uprawy.
- Wybierz chwasty wieloletnie.
- Spulchnij wierzchnią warstwę podłoża.
- Wyrównaj grządkę.
- Wyznacz rzędy zgodnie z wymaganiami gatunku.
- Wysiej nasiona na głębokość podaną przez producenta.
- Delikatnie dociśnij ziemię.
- Podlej drobnym strumieniem, aby nie wypłukać nasion.
- Kontroluj wilgotność aż do pojawienia się równych wschodów.
Nie należy automatycznie dodawać dużej dawki nawozu tylko dlatego, że rozpoczyna się kolejna uprawa.
Zbyt duża ilość azotu może być niepotrzebna zwłaszcza w przypadku krótkich poplonów. Stan gleby, poprzednie nawożenie i wymagania nowej rośliny są ważniejsze niż sam fakt ponownego siewu.
RHS zaznacza, że przed wysiewem zielonego nawozu na żyznej grządce zwykle nie ma potrzeby dodatkowego nawożenia.
W sierpniu największym problemem może być nie chłód, lecz brak wody
Choć poplony kojarzą się z jesienią, ich pierwszym przeciwnikiem często jest nadal letnia pogoda.
Sucha warstwa ziemi może uniemożliwić równomierne kiełkowanie nawet prawidłowo wysianych nasion. Z drugiej strony zalewanie świeżo obsianej powierzchni silnym strumieniem wody wypłukuje drobne nasiona i tworzy skorupę glebową.
Najbezpieczniejsze jest delikatne podlewanie i częstsza kontrola podłoża.
Jeśli przed siewem spadł ulewny deszcz, trzeba najpierw sprawdzić, czy ziemia nie jest nadmiernie mokra.
Nagłe wahania wilgotności stanowią problem również dla roślin pozostających jeszcze w warzywniku. Dobrym przykładem są pomidory: po silnym deszczu ich owoce mogą pękać, jeżeli okres suszy zostaje nagle przerwany dużym dopływem wody. Szczegółowo wyjaśnia to materiał o tym, dlaczego po sierpniowej ulewie nie należy reagować całkowitym odstawieniem podlewania. Dlaczego pomidory pękają po sierpniowym deszczu
Poplon można zostawić do jesieni albo wiosny
Termin likwidacji poplonu zależy od jego gatunku i celu. Część roślin wymarznie podczas pierwszych silniejszych mrozów, tworząc naturalną warstwę resztek na powierzchni.
Gatunki bardziej odporne mogą pozostać zielone znacznie dłużej.
Żyto jest przykładem poplonu zdolnego do przezimowania. RHS zalicza je do roślin wysiewanych od sierpnia do listopada, które mogą pozostać na stanowisku do wiosny.
Jeżeli zielona masa ma zostać wymieszana z ziemią, nie powinno się robić tego tuż przed wysiewem kolejnych warzyw.
Rozkładający się świeży materiał może przejściowo pogarszać warunki dla młodych roślin. RHS zaleca pozostawienie około miesiąca pomiędzy przyoraniem lub przekopaniem zielonego nawozu a kolejnym siewem czy sadzeniem.
To szczególnie ważne przy planowaniu wczesnych wiosennych upraw.
Nie każda wolna przestrzeń wymaga przekopywania
W małym ogrodzie sierpniowe prace często wykonuje się odcinkami. Jedna część warzywnika nadal może być zajęta przez pomidory, cukinię czy późną fasolę, podczas gdy obok zwalniają się pojedyncze rzędy.
Nie ma potrzeby czekać, aż cały warzywnik będzie pusty.
Poplon można siać w powstających lukach, a szybkie warzywa w miejscach, w których wcześniejszy zbiór definitywnie się zakończył. RHS wręcz wskazuje możliwość wysiewania zielonych nawozów pomiędzy dojrzewającymi uprawami pod koniec lata.
Podobną zasadę warto stosować w innych częściach ogrodu. Po zbiorach truskawek nie trzeba automatycznie likwidować wszystkich młodych rozet. Jeśli planowane jest odmłodzenie plantacji, najlepiej wybierać dobrze rozwinięte rośliny potomne położone bliżej rośliny matecznej. Więcej o tym, które rozłogi zachować i które odciąć w sierpniu, opisano w osobnym poradniku. Które rozłogi truskawek zostawić na nową grządkę
Najczęstsze błędy po sierpniowych zbiorach
Najpoważniejszym błędem nie jest samo pozostawienie wolnego miejsca przez kilka dni. Problem pojawia się wtedy, gdy odkryta powierzchnia pozostaje bez kontroli przez kolejne tygodnie.
Na takiej grządce łatwo pojawiają się chwasty, ziemia szybciej wysycha, a podczas silnych opadów pozostaje bez ochronnej warstwy roślinności.
Drugim błędem jest siew przypadkowej rośliny bez uwzględnienia zmianowania.
Trzecim — wybór warzywa o zbyt długiej wegetacji w stosunku do czasu pozostałego do chłodów.
Warto unikać przede wszystkim:
- przypadkowego wysiewania nasion „które zostały z wiosny”;
- siewu kapustowatych po kapustowatych;
- dopuszczania do przesuszenia grządki podczas kiełkowania;
- bardzo głębokiego przekopywania tuż przed siewem drobnych nasion;
- wysiewu szpinaku w mocno rozgrzanej glebie;
- zbyt gęstego siewu rzodkiewki;
- pozostawiania chorych resztek poprzednich roślin;
- stosowania wysokiej dawki nawozu bez oceny potrzeb nowej uprawy;
- przekopywania świeżego poplonu bezpośrednio przed kolejnym siewem.
Jeśli sierpniowe porządki obejmują również maliny letnie, warto pamiętać, że stare pędy po owocowaniu usuwa się inaczej niż pędy odmian powtarzających. Przed cięciem można sprawdzić które pędy malin wycina się po zbiorach, a których nie należy usuwać w sierpniu. Jak przyciąć maliny po owocowaniu w sierpniu
Co wybrać: warzywa czy zielony nawóz
Najprostsze kryterium jest praktyczne.
Jeżeli do jesieni pozostało wystarczająco dużo czasu, stanowisko jest słoneczne, dostępna jest woda, a domownicy wykorzystają kolejny zbiór, można siać szybkie warzywa.
Jeżeli natomiast grządka ma odpocząć do przyszłego sezonu, bardziej funkcjonalny będzie poplon.
Drugi plon wybierz, gdy:
- zależy Ci na świeżych warzywach jesienią;
- możesz regularnie podlewać;
- masz nasiona odmian odpowiednich do późnego siewu;
- stanowisko nie jest obciążone chorobami z tej samej rodziny roślin;
- do przewidywanych chłodów pozostało wystarczająco dużo czasu.
Poplon wybierz, gdy:
- nie potrzebujesz już kolejnych warzyw;
- chcesz ograniczyć zachwaszczenie;
- zależy Ci na okryciu powierzchni;
- planujesz wzbogacenie gleby materią organiczną;
- przygotowujesz stanowisko pod przyszłoroczną uprawę.
W wielu ogrodach najlepszym rozwiązaniem będzie połączenie obu wariantów. Część grządki można przeznaczyć na rzodkiewkę, szpinak lub roszponkę, a pozostałą powierzchnię obsiać facelią albo innym odpowiednio dobranym poplonem.
Dzięki temu sierpniowy zbiór nie oznacza końca pracy grządki.
Pytania i odpowiedzi
Co można posiać w drugiej połowie sierpnia?
W zależności od odmiany, regionu i pogody można rozważyć rzodkiewkę, rukolę, szpinak, roszponkę, część sałat i rzepę. Alternatywą są rośliny na zielony nawóz, między innymi facelia, gorczyca, owies szorstki albo żyto.
Czy w sierpniu można jeszcze siać rzodkiewkę?
Tak. Późne lato jest dobrym terminem dla wielu odmian rzodkiewki, ponieważ roślina preferuje chłodniejsze warunki niż podczas największych letnich upałów. Niektóre odmiany mogą być gotowe do zbioru po około czterech tygodniach.
Czy szpinak można siać pod koniec sierpnia?
Tak, zwłaszcza odmiany przeznaczone do późnego siewu. Jeśli jednak utrzymuje się wysoka temperatura, warto poczekać na ochłodzenie, ponieważ nasiona szpinaku najlepiej kiełkują w chłodniejszych warunkach.
Co posiać na grządce, jeśli nie chcę już zbierać warzyw?
Można zastosować zielony nawóz, np. facelię, gorczycę, żyto, owies szorstki, wykę albo odpowiednią mieszankę poplonową. Wybór powinien uwzględniać zmianowanie i plan nasadzeń na kolejny rok.
Czy można siać gorczycę po kapuście lub rzodkiewce?
Lepiej zachować ostrożność. Gorczyca, kapusta i rzodkiewka należą do rodziny kapustowatych, dlatego ich częste następstwo może utrudniać prawidłowe zmianowanie i zwiększać ryzyko utrzymywania się niektórych chorób, m.in. kiły kapusty.
Czy trzeba nawozić grządkę przed wysiewem poplonu?
Nie zawsze. Jeśli gleba była wcześniej nawożona i jest zasobna, dodatkowa dawka nawozu może być zbędna. Zielone nawozy wysiewane pod koniec lata mają między innymi przechwytywać składniki pozostające po poprzedniej uprawie.
Dlaczego nie warto pozostawiać całkiem odkrytej gleby do wiosny?
Pokrycie gleby roślinami ogranicza rozwój chwastów, zmniejsza bezpośrednie oddziaływanie deszczu na powierzchnię oraz pozwala części składników pokarmowych pozostać w obiegu roślinnym zamiast łatwo przemieszczać się wraz z wodą w głąb profilu glebowego. Z tego względu późnoletnie poplony są wykorzystywane właśnie w okresie pomiędzy właściwymi uprawami.
Więcej porad o ogrodzie, warzywniku i pielęgnacji roślin znajdziesz w naszych artykułach, a także polecamy materiał: Brak miejsca w pociągu: czy pasażer może jechać stojąc i kiedy żądać zwrotu pieniędzy
