Nowe przepisy budowlane od 2 października 2026 zmienią przede wszystkim zasady wykonywania samodzielnych funkcji technicznych, odpowiedzialności zawodowej oraz członkostwa architektów i inżynierów w samorządach zawodowych. Tego dnia zacznie obowiązywać zasadnicza część ustawy z 31 lipca 2026 r., opublikowanej w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1161. Ustawa nowelizuje jednocześnie Prawo budowlane oraz przepisy regulujące działalność izb architektów i inżynierów, jak informuje redakcja domenzi.pl.
Dla inwestorów kluczowe jest jednak jedno zastrzeżenie. Część nowych regulacji dotyczących stosowania dotychczasowych warunków technicznych obowiązuje już od 2 września 2026 r. i pozwala przez 18 miesięcy, liczonych od 20 września 2026 r., korzystać w określonych przypadkach ze starych przepisów techniczno-budowlanych. Oznacza to, że październikowa zmiana nie polega na jednoczesnym wprowadzeniu zupełnie nowych wymagań dla każdego projektu i każdej budowy.
Co dokładnie zacznie obowiązywać 2 października 2026 roku
Ustawa została ogłoszona 1 września 2026 r. Zasadniczo wchodzi w życie po 30 dniach od publikacji, czyli 2 października. Oficjalną treść można sprawdzić w Elektronicznym Dzienniku Ustaw. Wyjątek stanowi art. 2 pkt 4, dotyczący czasowego stosowania wcześniejszych przepisów techniczno-budowlanych. Ta część zaczęła obowiązywać już 2 września.
Nowelizacja nie jest więc klasyczną reformą parametrów technicznych budynków. Jej zasadnicza część dotyczy statusu zawodowego projektantów oraz innych osób wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie.
Zmienia między innymi:
- zasady zawieszania członków izb zawodowych;
- skutki zawieszenia dla wykonywania zawodu;
- procedurę skreślenia z listy członków;
- konsekwencje nieopłacania składek;
- zasady ponownego egzaminu po nałożeniu obowiązku jego zdania;
- obieg informacji między organami odpowiedzialności zawodowej a izbą;
- sytuację członków izb wykonujących zadania na rzecz samorządu zawodowego.
Według informacji o przebiegu prac parlamentarnych projekt został przyjęty przez Sejm 31 lipca 2026 r. Wynik głosowania wyniósł 446 głosów za, przy braku głosów przeciw i jednym głosie wstrzymującym się. Senat 6 sierpnia przyjął ustawę bez poprawek, a prezydent podpisał ją 28 sierpnia.
„Osoba zawieszona w prawach członka izby samorządu zawodowego nie może wykonywać samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie”.
Tak brzmi nowy art. 12 ust. 7b Prawa budowlanego.
Zawieszenie w izbie będzie oznaczało zakaz wykonywania samodzielnych funkcji
Jedna z najbardziej praktycznych zmian dotyczy skutków zawieszenia architekta albo inżyniera w prawach członka samorządu zawodowego. Przepisy jednoznacznie łączą zawieszenie członkostwa z zakazem wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Dotyczy to całego okresu zawieszenia. Nie będzie więc przestrzeni do rozdzielania statusu w izbie od możliwości wykonywania określonych czynności zawodowych.
Dla projektanta może mieć to bezpośrednie znaczenie przy podpisywaniu dokumentacji. Dla inwestora – przy sprawdzaniu, czy osoba odpowiedzialna za projekt, kierowanie budową albo inną samodzielną funkcję nadal ma prawo ją wykonywać.
W praktyce przed zleceniem kolejnego etapu prac należy zwracać uwagę nie tylko na zakres formalnych uprawnień budowlanych. Istotny jest także aktualny status członkostwa w odpowiedniej izbie zawodowej.
Nowelizacja doprecyzowuje również konsekwencje zawieszenia wewnątrz samego samorządu.
Osoba zawieszona:
- nie ma czynnego ani biernego prawa wyborczego do czasu zatarcia kary;
- nie może pełnić funkcji w organach izby;
- traci mandat w takim organie;
- nie może wykonywać wskazanych samodzielnych funkcji technicznych.
Zmiana ma znaczenie szczególnie tam, gdzie jeden projektant albo kierownik budowy odpowiada za kluczowy etap inwestycji i jego nagła utrata możliwości wykonywania funkcji może wymagać formalnego zastępstwa.
Co zmienia się w odpowiedzialności zawodowej inżynierów
Od 2 października dokładniej uregulowana zostanie również sytuacja osoby, wobec której w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności zawodowej nałożono obowiązek ponownego zdania egzaminu. Jeżeli egzamin nie zostanie zdany w pierwszym terminie, właściwa okręgowa komisja kwalifikacyjna wyznaczy termin dodatkowy.
Ustawa wskazuje konkretne granice.
Dodatkowy termin musi zostać wyznaczony:
| Element procedury | Zasada od 2 października 2026 |
|---|---|
| Minimalny czas do egzaminu dodatkowego | 3 miesiące |
| Maksymalny czas do egzaminu dodatkowego | 6 miesięcy |
| Brak pozytywnego wyniku w dodatkowym terminie | możliwość stwierdzenia utraty uprawnień |
| Zakres utraty uprawnień | specjalność i zakres objęte egzaminem |
Jeżeli także w dodatkowym terminie zainteresowany nie uzyska pozytywnego wyniku, właściwy okręgowy sąd dyscyplinarny stwierdzi utratę uprawnień budowlanych w specjalności i zakresie objętym egzaminem.
Nie oznacza to automatycznie utraty wszystkich możliwych uprawnień danej osoby. Ustawa odwołuje się do specjalności i zakresu, które były przedmiotem egzaminu.
Z punktu widzenia inwestora takie rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Trzeba ustalić, czy sankcja dotyczy właśnie tych kompetencji, które są potrzebne przy danej inwestycji.
„Termin dodatkowy” ma być „niekrótszy niż 3 miesiące i niedłuższy niż 6 miesięcy”.
To jeden z konkretnych terminów wpisanych do znowelizowanego art. 96 Prawa budowlanego.
Izby szybciej otrzymają informacje o zakazie lub utracie uprawnień
Zmienia się również obieg informacji pomiędzy organami rozstrzygającymi sprawy odpowiedzialności zawodowej a samorządem zawodowym. Okręgowa rada izby ma niezwłocznie otrzymywać odpis ostatecznej decyzji o zakazie wykonywania samodzielnej funkcji technicznej albo decyzji stwierdzającej utratę uprawnień w przewidzianych ustawą przypadkach.
W praktyce ma to ograniczyć sytuacje, w których informacja o sankcji formalnie istnieje, ale nie została jeszcze odpowiednio odnotowana przez izbę.
Dla rynku budowlanego jest to istotne, ponieważ wpis i aktualny status projektanta lub inżyniera stanowią część systemu weryfikacji osób wykonujących zawody regulowane.
Inwestorzy powinni więc kontrolować aktualność danych przed:
- zawarciem umowy z projektantem;
- złożeniem projektu do urzędu;
- ustanowieniem kierownika budowy;
- zmianą osoby pełniącej samodzielną funkcję;
- składaniem dokumentacji końcowej.
Przed uruchomieniem inwestycji warto również prześledzić procedurę uzyskania pozwolenia na budowę w Polsce w 2026 roku. Dokumentacja projektowa pozostaje bowiem jednym z głównych elementów całej procedury.
Nieopłacone składki mogą skończyć się zawieszeniem albo skreśleniem
Nowelizacja porządkuje także konsekwencje zaległości składkowych członków samorządu zawodowego.
Jeśli składki członkowskie nie są płacone przez okres dłuższy niż sześć miesięcy, możliwe jest zawieszenie w prawach członka. Przy zaległościach trwających rok ustawa przewiduje możliwość skreślenia z listy członków okręgowej izby.
Nie jest to detal administracyjny bez związku z prowadzeniem inwestycji.
Skoro zawieszenie w prawach członka oznacza równocześnie zakaz wykonywania samodzielnych funkcji technicznych, status składkowy może pośrednio przełożyć się na zdolność danej osoby do dalszego wykonywania pracy wymagającej członkostwa w izbie.
| Okres zaległości | Możliwa konsekwencja |
|---|---|
| Ponad 6 miesięcy | zawieszenie w prawach członka |
| Rok | możliwość skreślenia z listy |
| Okres zawieszenia | zakaz wykonywania określonych samodzielnych funkcji |
| Prawomocna sankcja dyscyplinarna | aktualizacja danych w odpowiednich rejestrach |
Dla firmy projektowej lub wykonawczej oznacza to dodatkową potrzebę kontroli ciągłości uprawnień osób odpowiedzialnych za dokumentację i prowadzenie robót.
Inwestor nadal może stosować starsze warunki techniczne
To część ustawy, która może mieć dla inwestorów większe znaczenie niż same przepisy dyscyplinarne. Zaczęła jednak obowiązywać wcześniej, bo już 2 września.
Dodane do Prawa budowlanego art. 102a–102c ustanawiają 18-miesięczny okres przejściowy liczony od 20 września 2026 r. W tym czasie w określonych przypadkach projekt zagospodarowania działki albo terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany może być przygotowywany według przepisów obowiązujących do 19 września 2026 r.
Warunkiem jest złożenie przez inwestora odpowiedniego oświadczenia organowi prowadzącemu postępowanie.
Rozwiązanie obejmuje między innymi dokumentację składaną wraz z:
- wnioskiem o pozwolenie na budowę;
- wnioskiem o wydanie odrębnej decyzji zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki albo terenu;
- wnioskiem dotyczącym zatwierdzenia projektu architektoniczno-budowlanego;
- zgłoszeniem budowy;
- określonymi dokumentami legalizacyjnymi.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii potwierdziło 18 września, że dotychczasowe przepisy wykonawcze dotyczące warunków technicznych mają być stosowane w przewidzianym ustawą zakresie przez okres 18 miesięcy od 20 września 2026 r.
Projekt techniczny musi pozostać spójny z wybranym reżimem
Jeżeli inwestor złoży oświadczenie o stosowaniu wcześniejszych regulacji, projekt techniczny również musi zostać opracowany zgodnie z przepisami obowiązującymi do 19 września 2026 r.
Nie chodzi zatem o możliwość swobodnego wybierania pojedynczych korzystniejszych przepisów ze starego i nowego systemu.
Ustawa wiąże wybór z całym zamierzeniem.
Wprost wskazano, że po złożeniu oświadczenia wcześniejsze regulacje stosuje się także do decyzji administracyjnych dotyczących całego przedsięwzięcia budowlanego.
Dla projektanta oznacza to konieczność zachowania jednej podstawy technicznej w dokumentacji.
Dla inwestora – potrzebę podjęcia decyzji przed złożeniem dokumentów.
„Inwestor sporządza projekt techniczny zgodnie z przepisami (…) obowiązującymi do dnia 19 września 2026 r.”
Dlaczego wprowadzono aż 18 miesięcy okresu przejściowego
Powód jest praktyczny. Nowe rozporządzenie dotyczące warunków technicznych nie zostało jeszcze zakończone w terminie pierwotnie zakładanym dla przebudowy systemu.
Resort rozwoju poinformował 18 września, że prace nad nowym rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych budynków oraz użytkowania budynków mieszkalnych nadal trwają.
Dlatego ustawodawca pozostawił możliwość czasowego korzystania między innymi z dotychczasowego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. dotyczącego warunków technicznych budynków i ich usytuowania.
Dotyczy to również określonych regulacji w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych.
To szczególnie istotne dla projektów przygotowywanych od wielu miesięcy.
Zmiana reguł na końcowym etapie prac mogłaby wymagać:
- ponownego przeliczenia parametrów;
- zmiany projektu zagospodarowania;
- przebudowy części rozwiązań instalacyjnych;
- dodatkowych uzgodnień;
- zmiany kosztorysu;
- ponownej koordynacji projektów branżowych.
Dlatego okres przejściowy ma znaczenie nie tylko formalne, lecz również finansowe.
W tym kontekście przy planowaniu nowego przedsięwzięcia warto zestawić aktualne wymagania z zasadami budowy obiektów bez pozwolenia w 2026 roku, ponieważ rodzaj procedury nadal zależy od charakteru planowanych robót.
Co powinien zrobić inwestor przed złożeniem dokumentów
Najważniejszym błędem byłoby przyjęcie, że od 2 października każdy projekt automatycznie musi być przygotowany według całkowicie nowego zestawu warunków technicznych.
Tak nie wynika z ustawy.
Inwestor powinien najpierw ustalić, z jakiej podstawy prawnej korzysta jego projekt oraz na jakim etapie znajduje się postępowanie.
Praktyczna lista kontrolna wygląda następująco:
- Sprawdzić datę opracowania projektu.
- Ustalić, według jakich warunków technicznych przygotowano PZT i PAB.
- Zweryfikować, czy potrzebne jest oświadczenie inwestora.
- Sprawdzić, czy projekt techniczny został przygotowany według tego samego reżimu.
- Zweryfikować aktualne uprawnienia projektantów.
- Sprawdzić aktualne członkostwo projektantów i kierownika budowy w izbie.
- Ustalić, czy inwestycja wymaga pozwolenia, zgłoszenia czy korzysta ze zwolnienia.
- Porównać projekt z MPZP albo decyzją WZ.
- Zachować dokumenty potwierdzające podstawę prawną projektu.
Jeśli inwestycja dopiero jest przygotowywana, osobno należy zweryfikować planistyczne ograniczenia działki. Aktualny system oraz znaczenie stref planistycznych szerzej opisano w materiale o planie ogólnym gminy i możliwości zabudowy działki.
Co zmienia się dla architekta prowadzącego projekt
Architekt musi przede wszystkim zwracać większą uwagę na ciągłość formalnego prawa do wykonywania samodzielnych funkcji.
Samo posiadanie decyzji o nadaniu uprawnień budowlanych nie zamyka tematu.
Znaczenie ma również status w samorządzie zawodowym.
Po 2 października szczególnie istotne będzie szybkie uwzględnianie:
- zawieszenia w prawach członka;
- skreślenia z listy;
- zakazu wykonywania samodzielnej funkcji;
- utraty części uprawnień;
- sankcji wynikających z postępowania dotyczącego odpowiedzialności zawodowej.
Jeżeli architekt prowadzi kilka inwestycji jednocześnie, utrata prawa do wykonywania funkcji może wymagać przekazania dokumentacji innej osobie posiadającej odpowiednie uprawnienia.
Nie oznacza to automatycznie nieważności całego wcześniej opracowanego projektu. Każdą sytuację trzeba jednak analizować według etapu inwestycji, charakteru podpisanych dokumentów i podstawy prawnej dalszych czynności.
Co zmienia się dla inżynierów budownictwa
Inżynierów dotyczą przede wszystkim przepisy o zawieszeniu, odpowiedzialności zawodowej i egzaminach.
Nowelizacja wiąże formalny status członka izby z prawem wykonywania samodzielnych funkcji w bardziej jednoznaczny sposób.
Jednocześnie ustala wyraźny przedział czasu na drugi termin egzaminu po niezdaniu pierwszego.
Może to dotyczyć osób pełniących między innymi funkcję:
- kierownika budowy;
- kierownika robót;
- inspektora nadzoru inwestorskiego;
- projektanta w odpowiedniej specjalności;
- sprawdzającego projekt.
W interesie przedsiębiorstwa wykonawczego oraz inwestora leży więc regularne sprawdzanie, czy osoby podpisujące dokumentację nadal mogą wykonywać powierzony im zakres prac.
Szczególne znaczenie ma to przy długich inwestycjach, w których od rozpoczęcia projektu do odbioru obiektu mijają dwa, trzy albo więcej lat.
Najważniejsze daty nowych przepisów
| Data | Co się wydarzyło |
|---|---|
| 31 lipca 2026 | Sejm uchwalił ustawę |
| 6 sierpnia 2026 | Senat przyjął ustawę bez poprawek |
| 28 sierpnia 2026 | Prezydent podpisał ustawę |
| 1 września 2026 | Publikacja w Dzienniku Ustaw |
| 2 września 2026 | Wejście w życie przepisów epizodycznych z art. 2 pkt 4 |
| 20 września 2026 | Początek 18-miesięcznego okresu wskazanego w art. 102a–102c |
| 2 października 2026 | Wejście w życie pozostałej części nowelizacji |
Daty wynikają bezpośrednio z ustawy oraz oficjalnego przebiegu procesu legislacyjnego.
Czy od 2 października trzeba zmieniać gotowe projekty
Nie istnieje ogólna zasada mówiąca, że każdy projekt wykonany przed 2 października trzeba automatycznie przygotować od początku.
W odniesieniu do warunków technicznych ustawodawca wprowadził właśnie mechanizm, który ma umożliwić kontynuowanie określonych inwestycji według wcześniejszych regulacji.
Decydujące jest jednak spełnienie warunków określonych w art. 102a–102c oraz złożenie wymaganego oświadczenia tam, gdzie jest ono przewidziane.
Osobną kwestią pozostaje aktualność uprawnień osoby podpisującej dokumentację.
Projekt może być zgodny z właściwymi przepisami technicznymi, ale jego dalsze prowadzenie przez osobę zawieszoną w prawach członka izby będzie już problemem dotyczącym wykonywania samodzielnej funkcji.
Te dwa zagadnienia trzeba więc rozdzielić.
Pytania i odpowiedzi
Czy nowe przepisy budowlane obowiązują dokładnie od 2 października 2026?
Większość przepisów ustawy – tak. Jednak art. 2 pkt 4, wprowadzający przepisy przejściowe dotyczące warunków technicznych, obowiązuje już od 2 września 2026 r.
Czy zawieszony architekt będzie mógł dalej podpisywać projekty?
Jeżeli zawieszenie w prawach członka izby trwa, osoba taka nie może wykonywać samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie w zakresie wskazanym w ustawie.
Czy nieopłacanie składek może wpłynąć na uprawnienia projektanta?
Może doprowadzić do konsekwencji członkowskich. Przy zaległości dłuższej niż sześć miesięcy możliwe jest zawieszenie, natomiast przy zaległościach trwających rok – skreślenie z listy członków. Samo zawieszenie oznacza zakaz wykonywania określonych samodzielnych funkcji.
Czy inwestor może nadal stosować stare warunki techniczne?
Tak, w sytuacjach przewidzianych w art. 102a–102c. Ustawa ustanawia 18-miesięczny okres przejściowy liczony od 20 września 2026 r. W niektórych procedurach konieczne jest złożenie przez inwestora oświadczenia.
Czy można połączyć stare przepisy dla PAB z nowymi dla projektu technicznego?
Jeżeli inwestor korzysta z mechanizmu z art. 102a i składa oświadczenie o stosowaniu wcześniejszych przepisów, projekt techniczny również musi być przygotowany według przepisów obowiązujących do 19 września 2026 r.
Co powinien sprawdzić inwestor przed podpisaniem umowy z projektantem?
Nie tylko specjalność i zakres uprawnień, ale również aktualny status członkostwa w samorządzie zawodowym. Przy długiej inwestycji taką weryfikację warto powtarzać przed kluczowymi etapami i podpisaniem dokumentów.
Zmiany od 2 października nie oznaczają rewolucji w parametrach każdego projektowanego domu. Ich głównym celem jest uporządkowanie statusu zawodowego architektów i inżynierów oraz konsekwencji zawieszenia, skreślenia czy odpowiedzialności zawodowej. Jednocześnie obowiązujące już przepisy przejściowe chronią inwestycje przygotowywane według dotychczasowych warunków technicznych i dają możliwość ich kontynuowania na jasno określonych zasadach.
Więcej porad o ogrodzie, warzywniku i pielęgnacji roślin znajdziesz w naszych artykułach, a także polecamy materiał: Jesienią odsuń sofę od grzejnika: ile miejsca zostawić, żeby nie blokować ciepła
