Czy zasłony grzeją pokój, czy kradną ciepło? Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, gdzie kończy się tkanina względem grzejnika. Zasłonięcie okna wieczorem może ograniczać odczuwanie chłodu przy szybie i pomagać zatrzymać ciepło po stronie pomieszczenia. Jeżeli jednak długa zasłona opada przed kaloryferem, przykrywa jego górną część albo chowa za materiałem głowicę termostatyczną, zaczyna przeszkadzać w rozprowadzaniu ciepła, jak informuje redakcja domenzi.pl.
Problem staje się szczególnie widoczny jesienią, gdy po kilku chłodnych dniach uruchamiamy ogrzewanie, ale na oknach nadal wiszą zasłony dobrane głównie ze względów dekoracyjnych. Grzejnik może być gorący, a środek pokoju nadal nagrzewać się wolniej. Nie oznacza to, że energia „znika”. Część ciepłego powietrza zostaje uwięziona między kaloryferem, tkaniną i szybą, czyli dokładnie tam, gdzie domownik potrzebuje go najmniej.
Dlaczego zasłona może jednocześnie pomagać przy oknie i przeszkadzać grzejnikowi
Zasłona ma dwie zupełnie różne funkcje cieplne. Pierwsza dotyczy okna. Tkanina oddzielająca wnętrze pokoju od chłodnej powierzchni szyby tworzy dodatkową warstwę powietrza, dlatego po zmroku może poprawić odczuwalny komfort. Amerykański Department of Energy zaleca zimą otwieranie zasłon w ciągu dnia, aby wykorzystywać promieniowanie słoneczne, oraz zamykanie ich nocą.
Druga funkcja pojawia się wtedy, gdy pod oknem znajduje się kaloryfer. Typowy grzejnik przekazuje ciepło zarówno przez promieniowanie, jak i przez ruch ogrzanego powietrza. Badania dotyczące grzejników pokazują, że znaczna część wymiany ciepła odbywa się przez konwekcję, czyli unoszenie nagrzanego powietrza wokół powierzchni grzejnika.
Jeżeli długa zasłona odcina ten ruch od reszty pomieszczenia, tworzy coś w rodzaju lokalnej kieszeni cieplnej przy oknie.
Sam fakt, że za zasłoną jest bardzo ciepło, nie oznacza więc, że cały pokój jest ogrzewany skutecznie.
Vaillant zwraca uwagę, że chowanie długich zasłon za nowoczesnym grzejnikiem także nie zawsze jest dobrym rozwiązaniem. W wielu konstrukcjach tylna część grzejnika uczestniczy w przekazywaniu ciepła, dlatego producent zaleca raczej krótszą zasłonę albo odsunięcie długiej tkaniny na bok.
“We recommend opting for short curtains” — wskazuje Vaillant, omawiając grzejniki montowane pod oknami.
Jak długość zasłony zmienia pracę grzejnika
Nie istnieje jedna graniczna długość zasłony wyrażona w centymetrach, która sprawdzi się przy każdym kaloryferze. Znaczenie ma wysokość parapetu, typ grzejnika, położenie zaworu, odległość tkaniny od jego powierzchni i sposób, w jaki materiał układa się po zasunięciu.
Najważniejsza zasada jest prostsza: zasłona nie powinna zamykać drogi, którą ogrzane powietrze wydostaje się z okolic grzejnika do pomieszczenia.
| Układ zasłony | Co dzieje się z ciepłem | Ryzyko problemu |
|---|---|---|
| Zasłona kończy się nad grzejnikiem | ciepłe powietrze swobodnie unosi się do pokoju | małe |
| Zasłona kończy się na wysokości górnej krawędzi | zależy od odstępu tkaniny od kaloryfera | umiarkowane |
| Zasłona sięga podłogi, ale jest odsunięta na bok | grzejnik pozostaje w dużej części odkryty | małe lub umiarkowane |
| Zasłona sięga podłogi i wisi przed grzejnikiem | ogrzane powietrze częściowo zostaje przy oknie | duże |
| Materiał zakrywa głowicę termostatyczną | termostat może odczytywać temperaturę inną niż w pokoju | duże |
| Tkanina leży bezpośrednio na grzejniku | silnie ogranicza przepływ powietrza | bardzo duże |
Nie oznacza to, że każda zasłona do podłogi musi zostać skrócona. Jeśli karnisz pozwala odsunąć ją daleko od powierzchni kaloryfera albo podczas pracy ogrzewania materiał pozostaje po bokach okna, problem może praktycznie zniknąć.
Znacznie gorszy jest układ, w którym ciężka zasłona tworzy od parapetu do podłogi niemal zamkniętą komorę.
Podobny mechanizm występuje przy meblach. W materiale o tym, ile miejsca zostawić między sofą a grzejnikiem, opisano, że przeszkoda ustawiona bezpośrednio przed kaloryferem ogranicza swobodną cyrkulację powietrza. Zasłona jest lżejsza od kanapy, ale jej powierzchnia może obejmować niemal cały front grzejnika.
Największy problem może być przy termostacie, a nie przy samym kaloryferze
Długa zasłona może wpływać nie tylko na rozchodzenie się ciepła. Znacznie poważniejszy efekt pojawia się wtedy, gdy materiał przykrywa głowicę termostatyczną.
Taki termostat nie mierzy temperatury w środku pokoju. Reaguje na temperaturę powietrza bezpośrednio wokół czujnika. Jeżeli głowica znajduje się za ciężką zasłoną, w jej otoczeniu może być wyraźnie cieplej niż kilka metrów dalej.
W rezultacie zawór może ograniczyć przepływ wody przez grzejnik wcześniej, niż oczekuje domownik.
Danfoss w dokumentacji głowic Aero wskazuje wprost, że czujnik powinien mieć możliwość prawidłowego rejestrowania temperatury powietrza. Producent zaleca stosowanie czujnika wyniesionego między innymi wtedy, gdy zasłony zakrywają termostat.
„Termostat musi być zawsze w stanie zarejestrować temperaturę powietrza otoczenia” — podaje Danfoss w dokumentacji technicznej głowic Aero.
Producent precyzuje również, że czujnik wyniesiony powinien znajdować się z dala od zasłon.
To ważny szczegół, ponieważ użytkownik może błędnie uznać, że kaloryfer jest za mały albo instalacja działa niewłaściwie. Tymczasem źródłem problemu może być po prostu mikroklimat powstały między rozgrzanym grzejnikiem a zasłoną.
Jak działa sama regulacja i dlaczego ustawienie „3” nie zawsze musi odpowiadać identycznej temperaturze w każdym modelu, wyjaśnia również materiał o tym, co oznaczają cyfry 1–5 na termostacie grzejnikowym.
Jak rozpoznać, że zasłona zakłóca pracę termostatu
Nie potrzeba kamery termowizyjnej ani specjalistycznych przyrządów. Można wykonać prostą obserwację podczas normalnej pracy ogrzewania.
Najpierw pozostaw ustawienia ogrzewania bez zmian. Gdy pokój jest chłodniejszy niż oczekiwano, sprawdź trzy miejsca:
- powietrze bezpośrednio obok głowicy;
- przestrzeń pomiędzy zasłoną a oknem;
- środek pokoju.
Jeżeli za zasłoną jest bardzo ciepło, a w głębi pomieszczenia wyraźnie chłodniej, warto odsunąć materiał i obserwować zmianę.
Dodatkowym sygnałem może być sytuacja, gdy grzejnik szybko robi się chłodniejszy mimo tego, że pomieszczenie nadal nie osiągnęło komfortowej temperatury.
Danfoss w dokumentacji systemu Ally zwraca uwagę, że przykrycie grzejnika zasłonami lub meblami może powodować gromadzenie ciepła wokół termostatu.
Czy ciężkie zasłony rzeczywiście zatrzymują ciepło nocą
Tak, ale trzeba oddzielić izolowanie okna od zasłaniania grzejnika.
Okno jest jednym z elementów przegrody budynku, przez który dochodzi do wymiany ciepła. Department of Energy wskazuje, że zimą zasłony i inne osłony okienne mogą poprawiać komfort, szczególnie jeśli pozostają zamknięte nocą.
Energy Saving Trust również zaleca zamykanie zasłon i rolet po zmroku.
“Close your curtains and blinds when it gets dark” — zaleca Energy Saving Trust w poradniku dotyczącym ogrzewania domu.
Nie należy jednak interpretować tego jako wskazówki, by przykryć zasłoną grzejnik.
Najkorzystniejszy układ wygląda inaczej: zasłona osłania szybę, ale źródło ciepła pozostaje możliwie odsłonięte od strony pokoju.
Met Office ujmuje oba zalecenia obok siebie — zasłony powinny być zamykane po zmroku, ale kaloryfery nie powinny być blokowane przez tkaniny ani meble.
“Make sure that your radiators are not obstructed by curtains or furniture” — przypomina Met Office.
Czy można podać, ile procent ciepła zabiera długa zasłona
Nie ma jednej wiarygodnej wartości, którą można przypisać każdej zasłonie. Wynik zależy od konstrukcji grzejnika, temperatury wody, rodzaju materiału, odległości tkaniny, parapetu, wnęki, szerokości grzejnika oraz sposobu przepływu powietrza.
Dlatego popularne internetowe stwierdzenia typu „zasłona zabiera 20% ciepła” albo „długa firanka zwiększa rachunek dokładnie o 10%” wymagają ostrożności. Bez podania warunków pomiaru taka liczba niewiele mówi.
Badania laboratoryjne potwierdzają natomiast sam mechanizm ograniczania emisji przez obudowy i przeszkody.
W badaniu opublikowanym w „Energy and Buildings” tradycyjna drewniana obudowa grzejnika powodowała w badanej konfiguracji spadek oddawanej mocy sięgający 40%. Autorzy odnoszą się również do wcześniejszych wytycznych CIBSE, według których pełniejsze zabudowanie grzejnika może zmniejszać jego moc o co najmniej około 20%, a półka nad nim — o około 10%.
Nie wolno jednak przenosić tych procentów bezpośrednio na zasłony. Drewniana obudowa i luźna tkanina są zupełnie innymi przeszkodami.
Badanie jest przydatne z innego powodu: pokazuje, że warunki wokół grzejnika rzeczywiście wpływają na ilość ciepła przekazywanego do pomieszczenia.
Krótka, długa czy do parapetu — jaki układ jest najbezpieczniejszy
Jeżeli kaloryfer znajduje się dokładnie pod oknem, z punktu widzenia jego pracy najprostsza jest zasłona kończąca się przed strefą grzejnika.
Może to oznaczać tkaninę:
- do parapetu;
- kilka centymetrów poniżej parapetu, lecz nadal nad kaloryferem;
- odsuwaną na boki na czas intensywnego grzania;
- do podłogi, ale umieszczoną przed oknem w taki sposób, żeby nie przykrywała źródła ciepła;
- zamontowaną tak, aby głowica termostatyczna miała dostęp do powietrza z pokoju.
Nie warto natomiast dopuszczać do sytuacji, w której kilka metrów ciężkiego materiału układa się bezpośrednio na górnej kratce grzejnika.
Co zrobić z długimi zasłonami bez ich skracania
Wymiana dekoracji nie zawsze jest potrzebna.
Najpierw można spróbować:
- rozsuwać zasłony tak, aby nie przykrywały kaloryfera;
- używać uchwytów zbierających materiał po bokach;
- zwiększyć odległość tkaniny od frontu grzejnika;
- sprawdzić, czy materiał nie zakrywa głowicy termostatycznej;
- przy problematycznym układzie zastosować odpowiedni czujnik temperatury w pomieszczeniu zgodnie z zaleceniami producenta systemu;
- podczas pierwszych chłodnych dni porównać czas nagrzewania pokoju z zasłonami przed grzejnikiem i odsuniętymi.
Nie powinno się natomiast zakładać, że ustawienie głowicy na wyższą wartość automatycznie kompensuje źle poprowadzoną zasłonę.
Energy Saving Trust przypomina, że podniesienie ustawienia termostatu nie sprawia, że pomieszczenie nagrzeje się szybciej — system po prostu będzie dążył do wyższej temperatury docelowej.
Co jeszcze blokuje ciepło wokół grzejnika
Zasłona jest tylko jednym z elementów wyposażenia, które jesienią mogą ograniczać cyrkulację.
Do najczęstszych problemów należą:
| Przeszkoda | Typowy efekt |
|---|---|
| sofa bezpośrednio przed grzejnikiem | ograniczenie przepływu ciepłego powietrza |
| ciężka zasłona | kierowanie ogrzanego powietrza w stronę okna |
| mokre ubrania na kaloryferze | zasłonięcie powierzchni i szybkie uwalnianie wilgoci |
| masywna osłona dekoracyjna | zmiana warunków konwekcji i promieniowania |
| głęboki parapet | może zmieniać kierunek unoszącego się powietrza |
| zabudowana głowica | błędny lokalny pomiar temperatury |
| kurz w przestrzeniach konwekcyjnych | pogarsza warunki przepływu powietrza i higienę |
Vaillant zaleca pozostawianie wolnej przestrzeni wokół grzejników i wskazuje, że zarówno meble, jak i mokre ubrania mogą utrudniać rozchodzenie się ciepła. Vaillant – zasady pozostawiania przestrzeni przy grzejniku
Szczególnie problematyczne jest suszenie rzeczy bezpośrednio na kaloryferze. Poza blokowaniem powierzchni grzewczej woda z tkaniny trafia do powietrza w mieszkaniu. Szczegółowo opisano to w materiale o tym, ile wody trafia do powietrza podczas suszenia prania w mieszkaniu.
Zasłona, zimna szyba i wilgoć — na co uważać jesienią
Istnieje jeszcze jeden aspekt, którego nie widać na rachunku za ogrzewanie od razu.
Jeżeli długa zasłona szczelnie oddziela okno od reszty pokoju, przestrzeń przy szybie może mieć inne warunki cieplno-wilgotnościowe niż środek pomieszczenia. Przy chłodnym szkle i wystarczająco wysokiej wilgotności może dojść do kondensacji pary wodnej.
Nie oznacza to, że sama zasłona powoduje pleśń.
Znaczenie mają jednocześnie temperatura powierzchni, ilość pary wodnej oraz skuteczność wentylacji.
Jeżeli rano na dole szyby regularnie znajduje się woda, warto skontrolować wilgotność w pokoju, wentylację i temperaturę przy oknie, zamiast ograniczać się do wycierania szkła.
Podobny mechanizm wychłodzonej powierzchni występuje za dużymi meblami. W materiale o tym, dlaczego jesienią za szafą może pojawić się wilgoć i zapach stęchlizny, opisano zależność między słabą cyrkulacją, zimną przegrodą i kondensacją.
Dobra zasłona powinna ograniczać nieprzyjemne odczucie chłodu od szyby, ale nie może tworzyć szczelnej przeszkody między aktywnym grzejnikiem a pokojem.
Jak sprawdzić układ zasłon przed sezonem grzewczym
Najbardziej praktyczny test można wykonać bez kosztów.
W chłodny wieczór ustaw ogrzewanie tak jak zwykle i pozostaw zasłony przed grzejnikiem przez kilkadziesiąt minut. Następnie sprawdź temperaturę w środku pokoju oraz w przestrzeni między tkaniną a oknem.
Potem odsuń zasłony na boki, nie zmieniając nastawy termostatu.
Jeżeli po odsunięciu materiału pokój zaczyna wyraźnie równiej się nagrzewać, istnieje duże prawdopodobieństwo, że wcześniejszy układ ograniczał cyrkulację.
Przydatne są również dwa niedrogie przyrządy:
- zwykły termometr pokojowy ustawiony z dala od kaloryfera;
- higrometr pokazujący wilgotność względną.
Nie należy natomiast przykładać termometru bezpośrednio do grzejnika ani stawiać go na parapecie. Takie miejsce nie reprezentuje temperatury odczuwanej w całym pokoju.
Kiedy problemem nie są zasłony, lecz sam grzejnik
Jeżeli odsunięcie zasłony niczego nie zmienia, przyczyny trzeba szukać gdzie indziej.
Grzejnik może mieć problem z przepływem, instalacją, odpowietrzeniem albo regulacją.
Purmo wskazuje między innymi, że sytuacja, w której grzejnik jest gorący u góry, a zimny u dołu, może oznaczać niewystarczający przepływ wody. Producent zaleca w takim przypadku diagnostykę instalacji.
Inny objaw daje zapowietrzenie — w takim przypadku chłodniejsza bywa górna część grzejnika, ponieważ powietrze utrudnia prawidłowe wypełnienie go wodą.
Do sprawdzenia pozostają więc kolejno:
- ustawienie zaworu;
- temperatura całej powierzchni grzejnika;
- ewentualne zapowietrzenie;
- przepływ w instalacji;
- położenie głowicy;
- obecność mebli i zasłon;
- rzeczywista temperatura w pokoju.
Dopiero po takim sprawdzeniu można ocenić, czy źródło ciepła faktycznie ma zbyt małą moc.
Najlepszy układ jesienią: zasłonięte okno, odsłonięty grzejnik
Nie ma sprzeczności między zaleceniem „zamknij zasłony po zmroku” a „nie zasłaniaj kaloryfera”.
Obie zasady dotyczą innych elementów bilansu cieplnego.
Wieczorem tkanina może zostać zasunięta na powierzchni okna, ponieważ ogranicza kontakt mieszkańca z chłodną szybą i dodatkowo oddziela pomieszczenie od strefy przyokiennej. Grzejnik powinien jednak mieć otwartą drogę do przekazywania energii do wnętrza pokoju.
W praktyce oznacza to trzy rzeczy:
- zasłona może osłaniać okno, ale nie powinna przykrywać całego grzejnika;
- głowica termostatyczna powinna mieć kontakt z powietrzem reprezentującym temperaturę pokoju;
- ciepłe powietrze unoszące się nad kaloryferem powinno mieć możliwość swobodnego przepływu.
To właśnie długość i położenie tkaniny, a nie sam fakt posiadania zasłon, decydują o tym, czy pomagają one jesienią zatrzymać komfort cieplny, czy zaczynają utrudniać pracę ogrzewania.
Pytania i odpowiedzi
Czy zasłony naprawdę ogrzewają pomieszczenie?
Nie produkują ciepła. Mogą jednak ograniczać odczuwanie chłodu przy oknie i zmniejszać wymianę ciepła pomiędzy pomieszczeniem a chłodniejszą strefą przy szybie. Dlatego wiele instytucji zaleca zamykanie zasłon po zmroku, szczególnie zimą.
Czy długa zasłona może zmniejszyć skuteczność grzejnika?
Tak, jeżeli wisi bezpośrednio przed nim i utrudnia przepływ ogrzanego powietrza do pokoju. Skala efektu zależy od konkretnego układu, dlatego nie istnieje uniwersalna wartość procentowa dla wszystkich zasłon.
Czy zasłona powinna kończyć się nad kaloryferem?
Z punktu widzenia swobodnego przepływu ciepła jest to jeden z najprostszych układów. Długą zasłonę można jednak pozostawić, jeśli podczas pracy ogrzewania jest odsunięta od grzejnika i nie przykrywa głowicy.
Czy można schować zasłonę za kaloryferem?
Nie zawsze jest to najlepsze rozwiązanie. Vaillant wskazuje, że w nowoczesnych grzejnikach tylne powierzchnie również uczestniczą w przekazywaniu ciepła, dlatego materiał znajdujący się za grzejnikiem może ograniczać przepływ powietrza. Lepszym rozwiązaniem bywa odsunięcie zasłony na boki.
Dlaczego grzejnik wyłącza się, choć w pokoju nadal jest chłodno?
Jedną z możliwych przyczyn jest przykryta głowica termostatyczna. Ciepłe powietrze zatrzymane za zasłoną może powodować, że czujnik rejestruje temperaturę wyższą niż rzeczywista temperatura w środku pomieszczenia. Danfoss zaleca w takich sytuacjach rozwiązania z odpowiednio umieszczonym czujnikiem wyniesionym.
Czy ciężkie zasłony są lepsze od cienkich jesienią?
Przy samym oknie cięższy materiał może tworzyć skuteczniejszą barierę między pokojem a chłodną szybą, ale konstrukcja zasłony nie może przeszkadzać grzejnikowi. Znacznie ważniejsze od samej gramatury są jej położenie, szczelność okna oraz to, czy tkanina nie blokuje przepływu powietrza.
Co najlepiej zrobić przed pierwszym mocniejszym ogrzewaniem?
Odsunąć meble i zasłony od kaloryferów, sprawdzić głowice termostatyczne, ocenić temperaturę całej powierzchni grzejników i upewnić się, że tkaniny nie zamykają ciepłego powietrza przy oknie. Taka kontrola zajmuje kilka minut i pozwala odróżnić problem dekoracji okiennej od usterki samej instalacji.
Więcej porad o ogrodzie, warzywniku i pielęgnacji roślin znajdziesz w naszych artykułach, a także polecamy materiał: Zwrot butelek i puszek w Polsce: czy potrzebny jest paragon, kiedy sklep może odmówić i co z pogniecionym opakowaniem
