Lawenda po pierwszym mrozie nie zawsze wymaga natychmiastowego okrywania. Jeżeli krzew zachował jędrne pędy, a ziemia wokół korzeni nie jest podmokła, najrozsądniejszym działaniem może być pozostawienie rośliny bez dodatkowej osłony, informuje redakcja domenzi.pl. W listopadzie 2026 roku właściciele ogrodów w Polsce powinni zwrócić uwagę przede wszystkim na gatunek lawendy, przepuszczalność podłoża oraz prognozę kolejnych przymrozków. Gruba warstwa mokrych liści, zastosowana jako zabezpieczenie przed zimnem, może ograniczać przewiewność korony i sprzyjać gniciu pędów.
Lawenda po pierwszym przymrozku wymaga innej pielęgnacji niż róże, hortensje czy większość bylin ogrodowych. Szczególnie odporna lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia) może zimować w gruncie bez szczelnego okrycia, jeżeli rośnie na słonecznym stanowisku z dobrym drenażem. Znacznie większej ostrożności wymagają rośliny posadzone jesienią, egzemplarze w donicach oraz gatunki mniej odporne na mróz. Zalecenia Royal Horticultural Society i uniwersyteckich ośrodków doradztwa ogrodniczego wskazują, że zimą dla lawendy szczególnie niebezpieczne jest połączenie niskiej temperatury, nadmiernej wilgoci i słabej cyrkulacji powietrza.
Czy lawenda, która przetrwała pierwszy mróz, potrzebuje natychmiastowego okrycia?
Pierwszy nocny spadek temperatury poniżej zera nie oznacza, że lawenda została uszkodzona. Roślina jest zimozieloną krzewinką, a jej liście mogą pozostawać srebrzystozielone również podczas chłodniejszych miesięcy.
O rzeczywistej odporności decydują jednak gatunek, odmiana, stopień ukorzenienia oraz warunki, w których krzew rośnie. Lawenda wąskolistna zwykle znosi zimę znacznie lepiej niż lawenda francuska (Lavandula stoechas).
Nie istnieje jedna temperatura graniczna, która pozwalałaby przewidzieć przeżycie wszystkich odmian na każdym stanowisku. Dlatego po pierwszym przymrozku należy przede wszystkim ocenić stan rośliny, a nie automatycznie przykrywać ją liśćmi.
Według Royal Horticultural Society lawenda wąskolistna i jej mieszańce należą do najbardziej odpornych grup lawend uprawianych w ogrodach. Mogą pozostawać na zewnątrz przez zimę, pod warunkiem odpowiedniego odprowadzania wody z podłoża.
Po chłodnej nocy należy sprawdzić:
- Liście: czy zachowały naturalny kolor, czy stały się wyraźnie czarne, miękkie albo wodniste.
- Pędy: czy pozostają jędrne, czy występują miejsca z widocznym rozmiękczeniem tkanek.
- Nasadę krzewu: czy nie zalegają tam mokre liście, ziemia lub gnijące resztki roślin.
- Podłoże: czy woda odpływa, czy utrzymuje się przy korzeniach.
- Stanowisko: czy lawenda jest narażona na silny wiatr i długotrwałe zaleganie śniegu.
- Prognozę: czy przewidywany jest krótkotrwały przymrozek, czy dłuższy okres silnego mrozu.
Pojedyncze przebarwione liście nie przesądzają o obumarciu krzewu. Podobnie chwilowe opadanie pędów po mroźnej nocy nie zawsze oznacza trwałe uszkodzenie. Dokładniejszą ocenę żywotności można przeprowadzić dopiero po ustąpieniu zimowych chłodów.
Nie należy natomiast od razu mocno przycinać lawendy, wykopywać jej w celu sprawdzenia korzeni ani podlewać tylko dlatego, że powierzchnia ziemi wydaje się chłodna.
Dlaczego gruba warstwa liści może zaszkodzić lawendzie bardziej niż sam mróz?
Suche liście bywają wykorzystywane do zabezpieczania roślin wieloletnich, ponieważ ograniczają gwałtowne zmiany temperatury gleby. W przypadku lawendy duże znaczenie ma jednak sposób ich ułożenia oraz wilgotność.
Mokre liście mogą zbijać się w zwartą warstwę, która długo zatrzymuje wodę i przylega do dolnych pędów. Ogranicza to wysychanie korony po deszczu i odwilży.
Lawenda jest szczególnie wrażliwa na długotrwałe zawilgocenie strefy korzeniowej oraz nasady pędów. Dlatego szczelne obsypanie całego krzewu grubą warstwą liści nie jest właściwym sposobem przygotowania go do zimy.
University of Illinois Extension podkreśla znaczenie przepuszczalności gleby w uprawie lawendy:
“It is dampness more than cold that is responsible for killing lavender plants.” — University of Illinois Extension, poradnik „Lavender”.
Oznacza to, że w warunkach opisanych przez ekspertów nadmierna wilgoć jest częstszą przyczyną zamierania lawendy niż samo zimno.
Co dzieje się pod mokrymi liśćmi?
Problem nie sprowadza się wyłącznie do zatrzymywania wilgoci. Przy ciężkiej, nieprzepuszczalnej ziemi warunki pod zwartą warstwą ściółki mogą sprzyjać kilku niekorzystnym procesom.
- Dłuższe utrzymywanie wilgoci. Zbite liście ograniczają parowanie wody z powierzchni gleby.
- Słabsze przewietrzanie nasady pędów. Wilgotne resztki roślin mogą długo przylegać do łodyg.
- Większe ryzyko gnicia. Przy niekorzystnych warunkach wzrasta podatność korzeni i pędów na choroby związane z nadmiernym zawilgoceniem.
- Wolniejsze wysychanie po odwilży. Mokra warstwa może utrzymywać się przez kolejne dni, szczególnie w miejscach zacienionych.
- Trudniejsza kontrola rośliny. Pod zwartą ściółką można przeoczyć pierwsze objawy uszkodzeń.
Nie oznacza to, że każdy rodzaj ściółki organicznej jest szkodliwy. W chłodniejszych rejonach przewiewna słoma lub gałązki iglaków mogą stanowić odpowiednią ochronę zimową.
Największy problem pojawia się wtedy, gdy materiał pozostaje mokry, zbity i bezpośrednio dotyka korony krzewu.
Co zrobić z lawendą w listopadzie? Sześć działań po pierwszym przymrozku
Listopadowa pielęgnacja lawendy powinna polegać przede wszystkim na kontroli stanowiska i ograniczeniu czynników, które zwiększają ryzyko zimowych uszkodzeń. Nie jest to odpowiednia pora na intensywne formowanie krzewu ani pobudzanie go do wzrostu.
Przed wykonaniem zabiegów należy ustalić, czy roślina rośnie w gruncie, czy w pojemniku. Ważna jest również historia podlewania i ostatnich opadów.
Na piaszczystym, przepuszczalnym stanowisku potrzeba mniej interwencji niż na ciężkiej glinie. Poniższa kolejność pozwala uniknąć działań, które mogą pogorszyć stan lawendy.
| Czynność | Co należy zrobić | Czego unikać |
|---|---|---|
| Kontrola krzewu | Sprawdzić pędy, liście i nasadę | Przedwczesnego wycinania całych gałęzi |
| Usunięcie liści | Delikatnie odgarnąć mokre liście z korony | Szarpania zdrewniałych pędów |
| Ocena podłoża | Sprawdzić, czy ziemia nie jest nasycona wodą | Intensywnego przekopywania mokrej gleby |
| Podlewanie | Uwzględnić wilgotność i opady | Automatycznego podlewania po mrozie |
| Przygotowanie osłony | Dobrać ją do gatunku i warunków | Szczelnego owijania mokrej rośliny |
| Cięcie | Odłożyć zasadniczą korektę do właściwego terminu | Głębokiego cięcia w stare drewno |
Krok pierwszy: usuń mokre liście z wnętrza krzewu
Jeżeli liście z drzew zalegają pomiędzy pędami lawendy, warto je delikatnie wyjąć. Szczególną uwagę należy zwrócić na środek rośliny, gdzie wilgoć może utrzymywać się dłużej. Nie trzeba przy tym usuwać wszystkich pojedynczych liści leżących w pobliżu rabaty.
Najważniejsze jest odsłonięcie nasady krzewu i umożliwienie swobodnego przepływu powietrza. Zabieg najlepiej przeprowadzić podczas suchej pogody, bez rozchylania na siłę sztywnych gałęzi.
Problem zalegających liści dotyczy również innych części ogrodu. W materiale o tym, jak długo mokre liście mogą pozostawać na trawniku, opisano skutki utrzymywania się zbitej, wilgotnej warstwy resztek roślinnych. Mechanizmy uszkodzeń są różne, ale w obu przypadkach znaczenie ma ograniczony dostęp powietrza.

Krok drugi: sprawdź, czy woda odpływa od korzeni
Lawenda nie wymaga stale mokrego podłoża. Ziemia powinna być przepuszczalna, a po opadach nadmiar wody musi mieć możliwość odpływu. Jeżeli wokół krzewu utrzymują się kałuże, należy sprawdzić, czy pobliskie odpływy i rowki nie są zatkane.
Nie powinno się jednak głęboko przekopywać mokrej ziemi bezpośrednio przy korzeniach. Takie działanie może naruszyć system korzeniowy i dodatkowo pogorszyć strukturę podłoża.
Więcej o konsekwencjach takiej sytuacji wyjaśnia artykuł dotyczący przymrozku po deszczu i postępowania z mokrą glebą przed zimną nocą.
Krok trzeci: nie przycinaj krzewu po pierwszym mrozie
Lawenda wymaga regularnego cięcia, jednak nie należy mylić pielęgnacji sezonowej z ratowaniem rośliny po przymrozku. Głębokie listopadowe przycinanie może odsłonić starsze części pędów i zwiększyć ryzyko uszkodzeń zimowych. Szczególnie niewskazane jest cięcie do starego, pozbawionego liści drewna. Lawenda nie zawsze wypuszcza z takich fragmentów nowe pędy.
University of Illinois Extension zaleca pozostawienie zasadniczego cięcia do momentu pojawienia się nowych przyrostów wiosną.
Jak zabezpieczyć lawendę przed kolejnym mrozem i jakiego materiału użyć?
Zimowe zabezpieczenie lawendy powinno chronić przed najbardziej niekorzystnymi warunkami, ale nie może zatrzymywać nadmiaru wilgoci. Ochrona musi być dopasowana do gatunku i miejsca uprawy.
Na osłoniętej rabacie z przepuszczalną ziemią dorosła lawenda wąskolistna może nie wymagać dodatkowego okrycia.
Na otwartym stanowisku, narażonym na mroźny wiatr, zabezpieczenie może być bardziej uzasadnione. Ważne, aby nie zakładać szczelnych osłon zbyt wcześnie. Roślina powinna stopniowo przejść w stan zimowego spoczynku.
Ekspertka programu UVM Extension Master Gardener Carrie B. w odpowiedzi opublikowanej 11 listopada 2025 roku zaleciła:
“Avoid heavy mulches like leaves or grass clippings that can trap water and create a damp environment.” — Carrie B., UVM Extension Master Gardener Program, Ask Extension.
Ekspertka wskazuje więc, że należy unikać ciężkiej ściółki z liści lub skoszonej trawy, która zatrzymuje wodę i tworzy wilgotne środowisko.
Które materiały sprawdzą się najlepiej?
| Materiał | Przydatność | Zasada stosowania |
|---|---|---|
| Gałązki świerkowe lub jodłowe | Dobra w chłodnych rejonach | Układać luźno, zapewniając przewiewność |
| Słoma | Przydatna na stanowiskach narażonych na mróz | Stosować jako lekką, suchą osłonę |
| Biała agrowłóknina zimowa | Może chronić przed wiatrem i chłodem | Zakładać luźno, nie dopuszczając do zawilgocenia |
| Żwir lub drobny grys | Przydatny jako ściółka mineralna | Nie zasypywać nasady pędów |
| Mokre liście | Niewskazane jako szczelna osłona | Nie obsypywać nimi całego krzewu |
| Folia plastikowa | Niewskazana bezpośrednio na roślinie | Unikać szczelnego owijania |
Żaden materiał okrywowy nie zastąpi prawidłowego drenażu. Jeżeli korzenie przez długi czas stoją w wodzie, nawet starannie przygotowana osłona części nadziemnej nie rozwiąże problemu.
Warto również rozróżnić ściółkowanie ziemi od okrywania całej rośliny. Warstwa materiału przy podłożu ma inne zadanie niż przewiewna osłona pędów przed wiatrem i śniegiem.
Lawenda wąskolistna, francuska i pośrednia: która przetrwa zimę w Polsce?
Nie każda lawenda sprzedawana w polskich centrach ogrodniczych nadaje się do całorocznej uprawy na zewnątrz. Różnice dotyczą nie tylko wyglądu kwiatostanów, lecz także odporności na zimno i długotrwałe zawilgocenie.
Gatunki śródziemnomorskie o mniejszej mrozoodporności mogą wymagać przeniesienia do miejsca zabezpieczonego przed mrozem.
Inaczej postępuje się z dobrze ukorzenioną lawendą wąskolistną rosnącą w gruncie. W przypadku mieszańców znaczenie mają konkretna odmiana i lokalne warunki zimowania. Nazwa handlowa nie zawsze wystarcza do prawidłowego rozpoznania rośliny.
| Gatunek lub grupa | Odporność na zimę | Zalecane postępowanie |
|---|---|---|
| Lawenda wąskolistna (L. angustifolia) | Stosunkowo wysoka | Może zimować w gruncie na przepuszczalnym stanowisku |
| Lawenda pośrednia (L. × intermedia) | Zależna od odmiany | Sprawdzić odmianę i lokalne warunki |
| Lawenda francuska (L. stoechas) | Niższa | Najbezpieczniej zimować bez mrozu |
| Lawenda ząbkowana (L. dentata) | Niska w chłodnym klimacie | Zimować w jasnym miejscu chronionym przed mrozem |
| Młoda lawenda dowolnego gatunku | Zależna od gatunku i ukorzenienia | Zapewnić szczególną ochronę korzeni i drenaż |
Wśród popularnych odmian lawendy wąskolistnej znajdują się ‘Hidcote’ i ‘Munstead’. University of Illinois Extension wymienia je jako odmiany odpowiednie do uprawy w regionach o chłodniejszym klimacie.
Nie należy jednak przypisywać wszystkim odmianom identycznej odporności wyrażonej jedną temperaturą, np. −20°C. Na rzeczywisty wynik zimowania wpływa również długość mrozu, wilgotność gleby, obecność śniegu oraz kondycja rośliny przed zimą.
Lawenda w doniczce po przymrozku: dlaczego korzenie wymagają osobnej ochrony?
Roślina uprawiana w donicy znajduje się w innych warunkach termicznych niż lawenda posadzona bezpośrednio w ogrodzie. W pojemniku korzenie są otoczone stosunkowo niewielką ilością podłoża, które szybciej reaguje na zmiany temperatury.
Szczególnie małe doniczki mogą przemarzać podczas dłuższych okresów chłodu. Jednocześnie woda gromadząca się na dnie pojemnika zwiększa ryzyko uszkodzeń korzeni.
Dlatego sama osłona pędów nie wystarcza. Trzeba zadbać o pojemnik, odpływ oraz ochronę przed nadmiernymi opadami.
Royal Horticultural Society zaleca ustawianie donic z lawendą w osłoniętych miejscach i ograniczanie narażenia na zimowy deszcz.
Najważniejsze działania to:
- Przenieść donicę bliżej osłoniętej ściany budynku, zachowując dostęp światła.
- Ustawić pojemnik tak, aby nadmiar wody mógł swobodnie odpływać.
- Usunąć wodę stojącą w podstawce.
- Zabezpieczyć ścianki donicy materiałem izolacyjnym, jeżeli występuje ryzyko przemarznięcia bryły korzeniowej.
- Nie owijać mokrych pędów nieprzepuszczalną folią.
- Gatunki wrażliwe przenieść do jasnego, chłodnego pomieszczenia bez mrozu.
Szczegółowe różnice między uprawą gruntową a pojemnikową opisano również w materiale o tym, które byliny w donicach na tarasie wymagają ochrony przed zimą.
Dla lawendy francuskiej odpowiednie zimowanie najczęściej oznacza ochronę przed temperaturą ujemną, a nie wyłącznie ocieplenie donicy pozostawionej na otwartym tarasie.
Czy podlewać i nawozić lawendę po pierwszym przymrozku?
Jesienne podlewanie lawendy powinno wynikać z rzeczywistego stanu podłoża, a nie z kalendarza. Dobrze ukorzeniona roślina w gruncie ma niewielkie zapotrzebowanie na wodę, szczególnie podczas chłodnej, deszczowej pogody. Inaczej wygląda sytuacja po długim okresie bez opadów, gdy ziemia pozostaje sucha również głębiej.
Wówczas podlewanie może być potrzebne, ale należy przeprowadzić je w dzień z dodatnią temperaturą i odpowiednim wyprzedzeniem przed mrozem.
Rośliny doniczkowe wymagają osobnej kontroli wilgotności. Nawożenie pobudzające wzrost nie jest natomiast właściwym zabiegiem przygotowującym lawendę do zimy.
Colorado State University Extension zwraca uwagę, że zimą nie należy dopuszczać do całkowitego przesuszenia strefy korzeniowej w warunkach suchego klimatu.
“The root zone should not be allowed to dry out during winter.” — Colorado State University Extension, „Growing Lavender in Colorado”.
To zalecenie dotyczy jednak określonych warunków klimatycznych i nie oznacza konieczności regularnego podlewania lawendy w wilgotnej polskiej zimie.
Praktyczne zasady zależą od stanu ziemi:
| Stan podłoża | Podlewanie | Dodatkowe działanie |
|---|---|---|
| Wilgotne po deszczu | Nie | Sprawdzić odpływ |
| Mokre i zbite | Nie | Ograniczyć zaleganie wody |
| Suche na większej głębokości | Rozważyć przy dodatniej temperaturze | Dostosować ilość do stanowiska |
| Zamarznięte | Nie | Poczekać na odwilż |
| Donica z suchym podłożem w miejscu bez mrozu | Umiarkowane, jeśli potrzebne | Nie pozostawiać wody w podstawce |
Nie należy również stosować jesienią dużych dawek nawozów azotowych. Lawenda najlepiej rośnie w glebie stosunkowo ubogiej i na ogół nie potrzebuje intensywnego nawożenia.

Jak rozpoznać uszkodzenia mrozowe lawendy i kiedy ocenić jej stan?
Bezpośrednio po przymrozku rozpoznanie uszkodzeń nie zawsze jest możliwe. Zimozielone liście mogą przejściowo zmieniać wygląd, a rzeczywiste skutki zimowania ujawniają się dopiero po ociepleniu.
Niektóre pędy mogą pozostać żywe mimo częściowego zbrązowienia ulistnienia. Z kolei lawenda, która wygląda dobrze w listopadzie, może później ucierpieć wskutek długotrwałego zawilgocenia korzeni.
Wiosenna kontrola powinna obejmować zarówno młode przyrosty, jak i stan zdrewniałych części krzewu. Przedwczesne usuwanie pędów może utrudnić regenerację rośliny.
Objawy wymagające uwagi:
- Czarne, miękkie fragmenty pędów — mogą wskazywać na uszkodzenia tkanek lub rozwijający się proces gnicia.
- Brązowe, suche końcówki — mogą być skutkiem mrozu, przesuszenia albo innych czynników.
- Miękka, ciemniejąca nasada krzewu — wymaga sprawdzenia wilgotności podłoża i stanu rośliny.
- Brak nowych przyrostów bardzo wczesną wiosną — nie musi oznaczać obumarcia.
- Stopniowe zamieranie całych gałęzi przy mokrym podłożu — może wskazywać na problemy z korzeniami.
Podczas cieplejszej pogody można delikatnie sprawdzić niewielki fragment pędu. Zielona tkanka pod zewnętrzną warstwą jest korzystnym sygnałem, ale nie daje pełnej gwarancji przeżycia całej rośliny.
Jeśli podłoże pozostaje bardzo zimne, z ostateczną oceną warto zaczekać do okresu aktywnego wzrostu.
Najczęstsze błędy podczas zimowania lawendy w polskim ogrodzie
Niepowodzenia w zimowaniu lawendy często wynikają z połączenia kilku problemów, a nie z jednego wyjątkowo zimnego dnia. Zbyt wilgotne podłoże może osłabić korzenie jeszcze przed wystąpieniem silnego mrozu. Szczelne osłony dodatkowo utrudniają wysychanie pędów.
Błędem bywa także przycinanie rośliny późną jesienią, szczególnie gdy zabieg obejmuje stare drewno. Osobną kwestią jest pozostawianie wrażliwych gatunków w małych doniczkach na otwartej przestrzeni. Dobre przygotowanie do zimy polega więc na rozpoznaniu rzeczywistego zagrożenia, a nie zwiększaniu liczby zabiegów pielęgnacyjnych.
Najczęstsze błędy obejmują:
- zasypywanie całego krzewu mokrymi liśćmi;
- stosowanie szczelnej folii bez odpowiedniej wentylacji;
- intensywne podlewanie ziemi już nasyconej wodą;
- nawożenie pobudzające wzrost późną jesienią;
- głębokie przycinanie pędów w listopadzie;
- pozostawianie donicy w podstawce wypełnionej wodą;
- traktowanie lawendy francuskiej tak samo jak wąskolistnej;
- zbyt wczesne uznawanie rośliny za martwą.
Niektóre metody ochrony przed mrozem, stosowane przy innych roślinach, nie sprawdzają się przy lawendzie. Przykładowo wysokie kopczykowanie wilgotną ziemią może być niekorzystne dla jej nasady.
W rejonach z silnymi mrozami lepszym rozwiązaniem bywa lekka osłona założona po rozpoczęciu zimowego spoczynku niż grube przykrycie przygotowane już po pierwszej chłodnej nocy.
Pytania i odpowiedzi: zimowanie lawendy po pierwszym mrozie
Czy lawenda przetrwa temperaturę −5°C bez okrycia?
Dobrze ukorzeniona lawenda wąskolistna zwykle może przetrwać taki spadek temperatury, szczególnie na przepuszczalnym stanowisku. Nie dotyczy to jednak automatycznie wszystkich gatunków i młodych roślin. Istotne są długość ekspozycji oraz wilgotność podłoża.
Czy po pierwszym przymrozku można przykryć lawendę liśćmi?
Nie należy szczelnie obsypywać krzewu grubą warstwą mokrych liści. W chłodniejszych rejonach można zastosować odpowiednią, przewiewną osłonę zimową, zwłaszcza po przejściu rośliny w stan spoczynku.
Kiedy założyć agrowłókninę na lawendę?
Termin zależy od gatunku, pogody i stanowiska. Przy odpornych odmianach nie trzeba zakładać osłony po pojedynczym lekkim przymrozku. W razie zapowiadanych silniejszych mrozów można zastosować luźną, przepuszczającą powietrze osłonę.
Czy lawendę należy przyciąć w listopadzie?
Zasadniczego cięcia lepiej unikać. Wiele zaleceń ogrodniczych wskazuje na późne lato jako termin formowania krzewu, a wiosnę jako porę usuwania pędów uszkodzonych przez zimę. Nie należy ciąć głęboko w stare drewno.
Dlaczego lawenda brązowieje po mrozie?
Przyczyną mogą być uszkodzenia mrozowe, przesuszenie, problemy z korzeniami albo naturalne starzenie się części liści. Sam kolor nie wystarcza do postawienia diagnozy. Trzeba sprawdzić jędrność pędów, stan nasady oraz wilgotność gleby.
Czy lawenda w donicy może zostać na balkonie przez całą zimę?
Odporna odmiana może zimować na zewnątrz przy odpowiednim zabezpieczeniu bryły korzeniowej, ale ryzyko jest większe niż w gruncie. Gatunki wrażliwe na mróz powinny zimować w jasnym miejscu z temperaturą powyżej zera.
Co zrobić z lawendą przed nadejściem zimy?
Jeżeli lawenda przetrwała pierwszy mróz bez widocznych uszkodzeń, nie ma potrzeby wykonywania gwałtownych zabiegów. Najpierw należy usunąć mokre liście zalegające w koronie, sprawdzić odpływ wody i ustalić gatunek rośliny. Dorosła lawenda wąskolistna na przepuszczalnej rabacie często poradzi sobie bez szczelnego okrycia. Młode krzewy, rośliny doniczkowe oraz gatunki mniej odporne wymagają większej uwagi.
Przed kolejnym ochłodzeniem warto sprawdzić prognozę pogody i stan gleby. Zimowanie lawendy zależy nie tylko od ochrony przed mrozem, lecz także od zachowania odpowiednich warunków wokół korzeni i nasady pędów.
Więcej porad o ogrodzie, warzywniku i pielęgnacji roślin znajdziesz w naszych artykułach, a także polecamy materiał: TikTok zmienia koszyki zakupowe Polaków. Jakie viralowe przepisy zwiększają zainteresowanie nietypowymi produktami